Participatiewet

Participatiewet

Mensen met een beperking doen volwaardig mee. Vaak gaat dat vanzelf, maar soms moeten mensen een handje geholpen worden. Zeker mensen met een handicap of een andere beperking. De Participatiewet vergroot de kans op werk voor deze mensen.

Mensen die net als iedereen met en door hun werk vooruit willen komen in hun leven, maar daar net even wat meer hulp bij nodig hebben (mensen in de sociale werkvoorzieningen, Wajongeren en bijstandsgerechtigden).

Wat houdt de Participatiewet in?

  • De Participatiewet voegt de Wet werk en bijstand, de Wet sociale werkvoorziening en de Wajong samen. Er is straks 1 regeling voor iedereen die extra hulp nodig heeft om aan het werk te komen. De gemeenten gaan deze wet uitvoeren.
  • De Sociale werkvoorziening blijft bestaan voor mensen die per 31 december 2014 een arbeidsovereenkomst hebben met een SW-bedrijf. Per 1 januari 2015 kunnen er geen nieuwe mensen meer in de sociale werkvoorziening instromen. Gemeenten krijgen budget om 30.000 beschutte werkplekken te creëren. Zo blijft een beschutte werkomgeving mogelijk voor mensen die dit echt nodig hebben.
  • De Wajong blijft bestaan voor mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. De hele Wajong-groep wordt herbeoordeeld op arbeidsvermogen. Wajongers die geen arbeidsvermogen hebben, behouden hun Wajong uitkering. Wajongers die wel arbeidsvermogen hebben, gaan over naar gemeenten en vallen onder de Participatiewet.
  • Door de Participatiewet zullen de uitgaven minder snel oplopen. De uitgaven aan Wajong, WWB en Wsw bedragen momenteel bijna 11 miljard euro. Zonder maatregelen zou het budget groeien tot 13,5 miljard euro in de structurele situatie. Met de Participatiewet groeien de uitgaven nog steeds maar het effect is wel dat de uitgaven op lange termijn 1,6 miljard euro lager zullen liggen.

Wajong

Waarom worden alle Wajongeren herbeoordeeld?

  • In april 2013 heeft het kabinet een sociaal akkoord afgesloten met vakbonden en werkgevers. De PvdA hecht erg veel waarde aan dit akkoord. Er zijn namelijk afspraken gemaakt over de aanpak van de doorgeschoten flexibilisering van de arbeidsmarkt, ontslagrecht en de WW, de arbeidsmarkt voor jongeren en ouderen, én 125.000 extra banen voor arbeidsgehandicapten. In het sociaal akkoord is ook afgesproken dat de toegang tot de Wajong per 1 januari 2015 wordt stopgezet voor mensen die niet volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Ook worden alle huidige Wajongeren herbeoordeeld. Hoewel de mate van arbeidsgeschiktheid in de loop der tijd kan toe- en afnemen had de PvdA deze maatregel niet in het eigen verkiezingsprogramma staan. Omdat het sociaal akkoord een totaalpakket is, maakt de daarin afgesproken herbeoordeling er nu onlosmakelijk deel van uit.
  • De totale groep Wajongeren (240.000) wordt beoordeeld op arbeidsvermogen. Ongeveer 100.000 van hen zullen hun Wajong-uitkering behouden, zij zijn volledig en duurzaam arbeidsongeschikt. Van de overgebleven 140.000 wordt verwacht dat zij (enige mate van) arbeidsvermogen hebben. Op dit moment werken er van deze groep al 60.000 Wajongeren. Van de dan nog overgebleven groep van 80.000 is de verwachting dat 65.000 mensen bij de gemeente zullen aankloppen voor ondersteuning.
  • De PvdA zal zich inzetten voor een zorgvuldige herbeoordeling en verzachtende maatregelen voor mensen die overgaan naar de bijstand en zorg behoeven.

Wat bedoelt de PvdA met een ‘zachte landing’ voor Wajongeren?

  • Vanaf het moment dat bij herbeoordeling blijkt dat een Wajongere arbeidsvermogen heeft, krijgt hij nog een half jaar een Wajong-uitkering. Hierna komt hij onder de Participatiewet te vallen. Er is dus sprake van overgangsrecht van een half jaar.
  • In het sociaal akkoord is extra geld (100 miljoen) gereserveerd om de effecten van de kostendelersnorm te verzachten voor de mensen die vanuit de Wajong in de bijstand terecht komen na de herbeoordeling.
  • In het sociaal akkoord zijn afspraken gemaakt over 125.000 extra plekken voor mensen die niet het minimumloon kunnen verdienen. De groep Wajongeren die arbeidsvermogen hebben en onder de Participatiewet gaan vallen, krijgen de eerste jaren prioriteit bij de toeleiding naar deze extra banen.
  • De PvdA pleit voor een persoonlijk begeleidingsplan – binnen een half jaar na herbeoordeling – voor iedere Wajongere die onder de Participatiewet komt te vallen.
  • De PvdA wil een oplossing voor hoogopgeleide Wajongeren die vanwege een urenbeperking niet een volledige werkweek kunnen maken.

Hoe en wanneer gaat de herbeoordeling plaatsvinden?

  • De herbeoordeling zal plaatsvinden in 3 jaar: 2015-2017. De groep Wajongeren wordt in 3 groepen verdeeld en het UWV krijgt voor iedere groep 1 jaar de tijd voor een herbeoordeling. Het is nog onduidelijk hoe de groepen precies worden samengesteld, maar wel is duidelijk dat de uitkeringsduur en leeftijd belangrijke criteria zijn. Mensen uit de nWajong (nieuwe Wajong) zullen dus als eerste aan de beurt zijn.
  • De PvdA heeft er voor gepleit dat niet iedere Wajongere ‘in zijn onderbroek’ voor de keuringsarts hoeft te verschijnen. Het UWV kan op basis van dossiers ook beslissingen nemen als hieruit blijkt dat Wajongeren volledig en duurzaam geen arbeidsvermogen hebben.

Kunnen gemeenten al die mensen die uit de Wajong komen wel opvangen?

  • Het gaat om grote aantallen mensen. De eerste jaren hebben deze mensen prioriteit bij de toeleiding naar de extra 125.000 extra banen. Die extra banen zijn er namelijk ook niet direct allemaal.
  • De PvdA heeft een motie ingediend om het evenwicht te monitoren van het aantal mensen dat ondersteuning moet krijgen van de gemeente en het aantal banen dat beschikbaar komt.

Sociale werkvoorziening

Waarom wordt het zittende bestand Wajong herbeoordeeld en het zittende bestand in de sociale werkvoorziening niet?

  • Mensen die nu in de sociale werkvoorziening werken hebben een arbeidsovereenkomst en zijn dus al aan het werk. De inzet voor mensen uit de Wsw en Wajong is voor de PvdA en het kabinet hetzelfde: als zij over arbeidsvermogen beschikken, is de inzet om mensen zo veel mogelijk bij reguliere werkgevers aan de slag te krijgen.

Wat betekent de Participatiewet voor mensen in de sociale werkvoorziening?

  • Mensen die op 31 december 2014 een dienstbetrekking in de SW hebben, die houden hun huidige rechten en plichten. Er verandert voor hen niets. Per 1 januari 2015 kunnen er echter geen nieuwe mensen meer in de SW instromen. Dit betekent dus niet dat de sociale werkplaats verdwijnt of afgebroken wordt.
  • Gemeenten krijgen budget om 30.000 beschutte werkplekken te creëren voor mensen die dit echt nodig hebben.
  • Mensen die op 31 december 2014 een indicatie SW hebben maar geen dienstbetrekking, die komen ook met prioriteit in aanmerking voor de extra banen (125.000). Het UWV beoordeelt of mensen in een beschutte omgeving aan het werk moeten.

Banen / Quotum

Is het quotum nu van de baan?

  • Nee, het quotum is zeker niet van de baan. De PvdA is blij dat sociale partners hun verantwoordelijkheid hebben genomen en vrijwillig afspraken hebben gemaakt over 125.000 extra banen. Als deze afspraken niet worden nagekomen, dan wordt het quotum – dat in de wet wordt vastgelegd – geactiveerd. Het quotum blijft dus een stok achter de deur. Eind 2015 zal er voor het eerst bekeken worden of er voldaan is aan het aantal afgesproken banen.

Doet de overheid ook mee met het quotum?

  • Ja, de overheid zal vanaf 2014 jaarlijks 2.500 extra banen openstellen voor menen met een beperking. De overheid stelt zich daarmee garant voor cumulatief 25.000 extra banen vanaf 2024.

Is de PvdA akkoord gegaan met minder banen dan bij het quotum uit het regeerakkoord?

  • Nee, dat is niet het geval. Er ligt nu een baangarantie van werkgevers en overheid voor 125.000 extra banen voor de doelgroep die moeilijk aan de slag komt. Daarvoor is draagvlak, daar is de PvdA erg blij mee. Ten tijde van het regeerakkoord is gerekend met 100.000 extra plekken. Nu gaat het om 125.000 extra plekken. Daarnaast krijgen gemeenten budget om 30.000 beschutte plekken te creëren.
  • De doelgroep voor het quotum in het regeerakkoord was breder dan nu het geval is. Nu gaat het om mensen met een arbeidsbeperking die niet het wettelijk minimumloon kunnen verdienen en vallen onder de Participatiewet, Wajongeren en mensen met een WSW-indicatie op de wachtlijst. In het regeerakkoord vielen ook mensen met een WIA-uitkering onder de doelgroep voor het quotum. In het sociaal akkoord hebben sociale partners ten aanzien van de WIA-groep een additionele inspanning afgesproken. Die komt dus óók nog bovenop de extra 125.000 banen.

Cao-loon

Is het nog steeds mogelijk om mensen minder te betalen dan het minimumloon?

  • Nee, dat kan niet onder de Participatiewet. In het wetsvoorstel Werken naar Vermogen konden werkgevers met behulp van loondispensatie werknemers minder betalen dan het wettelijk minimumloon (wml). Werknemers konden dan van de gemeente een toelage krijgen tot maximaal het minimumloon.
  • In de Participatiewet krijgen werkgevers loonkostensubsidie als zij mensen met een arbeidsbeperking in dienst nemen, en betalen zij deze werknemers minimaal het wettelijk minimumloon of het cao-loon als dat hoger is. De werkgevers krijgen het verschil tussen de loonwaarde en het wml van de gemeente vergoed. Dit is een principieel andere keuze dan onder Rutte I. Dit is ook gunstiger voor de werknemers, omdat zij nu over hun hele loon pensioen opbouwen.
  • Werkgevers betalen behalve het loon dat past bij de loonwaarde van hun werknemers ook het loon tussen 100% wml en het cao-loon. Dat geldt ook voor mensen die in een beschutte werkomgeving werken.

Werkbedrijven

In het sociaal akkoord is afgesproken dat er regionale Werkbedrijven komen. Wat zijn dat?

  • Werkbedrijven zijn samenwerkingsverbanden (geen gebouwen!) van gemeenten, sociale partners en het UWV. In iedere arbeidsmarktregio komt er één (35 totaal). Het is cruciaal dat er een goede match komt tussen de beschikbare banen bij de werkgevers en de mensen met een arbeidsbeperking. Doordat dit op regionaal niveau gaat plaatsvinden, komt er in elke regio een meer uniforme aanpak. Werkgevers hoeven geen zaken te doen met 400 afzonderlijke gemeenten. In deze werkbedrijven wordt de expertise van de verschillende partijen gebundeld.
  • Het werkbedrijf bepaalt ook in overleg met de werkgever de loonwaarde van een werknemer.

Begrotingsafspraken 2014

Ten opzichte van het Sociaal Akkoord zijn in de Begrotingsafspraken 2014 enkele afspraken met betrekking tot de Participatiewet gewijzigd. Hoe zit dat?

  • In de begrotingsafspraken 2014 is afgesproken dat werkgevers in de marktsector het aantal extra banen in 2014 verdubbelen van 2.500 naar 5.000. Daarmee komt het aantal extra banen voor 2014 en 2015 cumulatief op 10.000.
  • Ook is afgesproken dat het eerste beoordelingsmoment om de afgesproken banenaantallen ook daadwerkelijk nagekomen worden, naar voren te halen van eind 2016 naar eind 2015. Dit betekent dat indien de afspraken niet worden nagekomen, de wettelijke quotumregeling allereerst per 2016 geactiveerd kan worden.

Vragen?

Heb je nog aanvullende vragen, dan kun je contact opnemen met onze afdeling publieksvoorlichting.