‘We moeten uitgaan van wat vrijwilligers nodig hebben’

‘We moeten uitgaan van wat vrijwilligers nodig hebben’

Door De Redactie op 24 juli 2014 Delen  

De afdeling Etten-Leur diende tijdens een PvdA-congres in 2013 vragen in over de participatiesamenleving. Afgevaardigden van deze afdeling gingen over deze vragen in gesprek met Hans Spekman. Een verslag.

‘Vrijwilligerswerk mag niet leiden tot verdringing op de arbeidsmarkt’, vertelt PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman. ‘Vrijwilligerswerk komt ook niet in plaats van broodnodige overheidstaken. De overheid moet áltijd zorgen voor een sociaal vangnet voor mensen die dat nodig hebben.’

Hans Spekman praat in een Utrechts café met Clara Legêne en Hans Wierema van de PvdA-afdeling Etten-Leur. De drie hebben het over de participatiesamenleving. Clara Legêne is congresafgevaardigde en voormalig raadslid van Etten-Leur. Hans Wierema is voormalig fractievoorzitter en wethouder en begint nu aan zijn derde periode als raadslid in de tweekoppige fractie in de Noord-Brabantse gemeente.

De afdeling Etten-Leur diende tijdens een PvdA-congres in 2013 vragen in over de participatiesamenleving. Die werden toen aangehouden, omdat het veel tijd zou kosten ze ter plekke te beantwoorden. In plaats daarvan werd afgesproken met elkaar in gesprek te gaan over deze vragen.

Verplicht vrijwilliger
‘Hebben we straks vrijwilligers nodig om overheidstaken uit te voeren?’ is de eerste vraag van Clara Legêne aan partijvoorzitter Hans Spekman. Ze legt uit: ‘Onze zorg is dat de overheid met deze participatiesamenleving mensen verplicht om vrijwilligerswerk te doen, zoals voor naasten zorgen. Burgers worden zo medeverantwoordelijk voor de uitvoering van overheidsbeleid, wat in onze optiek domweg niet kan.’

Spekman: ‘Als iemand sociale voorzieningen nodig heeft, moeten we als PvdA er altijd voor zorgen dat die sociale voorzieningen er zijn. Iemand heeft die voorzieningen nodig, omdat die geen naasten heeft die voor hem kunnen zorgen of dat niet wil. De overheid vangt die mensen op, daar hebben we het sociaal vangnet voor. Dat laten we niet over aan vrijwilligers. Zo bedoelen we de participatiesamenleving niet.’

Maar, gaat Spekman verder, het automatisme waarmee mensen een beroep doen op sociale voorzieningen, moet eraf. Koude solidariteit noemt Spekman dat. ‘We betalen belasting voor onze verzorgingsstaat en denken dat we er zijn.’

Legêne reageert: ‘Waar jij vindt dat de burgers te makkelijk op de overheid rekenen, is onze zorg dat de overheid op haar beurt er te gemakkelijk op rekent dat de burger wel zal bijspringen.’

Partijvoorzitter Spekman benadrukt dat vrijwilligerswerk niet de nodige overheidstaken gaat vervangen en dat de overheid áltijd moet zorgen voor een sociaal vangnet. Het gaat hem er om dat we meer naar elkaar moeten omkijken: ‘Wat mij motiveert, zijn die verhalen over mensen die jaren dood in hun huis liggen. Ze vereenzamen in stilte. Mensen letten niet meer op elkaar. Het is de opdracht van iedere sociaaldemocraat ervoor te zorgen dat er geen buurvrouw of buurman jaren dood in zijn of haar flatje ligt.’

Initiatieven beter faciliteren
Spekman wil naar een Nederland toe waar we meer naar elkaar omkijken. Dat gaat niet vanzelf. Aan de ene kant gaan veel mensen ervan uit dat de overheid het wel oplost. Daar betalen we toch belasting voor? Aan de andere kant krijgen we ook niet altijd de mogelijkheden om voor een dierbare te zorgen. Iets wat veel mensen wel zouden willen, aldus Spekman.

‘Over de betrokkenheid in de samenleving ben ik optimistisch’, zegt hij. ‘Maar we moeten mensen die zich vrijwillig in willen zetten voor de buurt, de sportvereniging of hun dierbaren wel beter faciliteren. Daar is minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) mee bezig.’ Asscher stelde bijvoorbeeld voor dat werknemers niet alleen zorgverlof kunnen opnemen voor familieleden, maar ook voor vrienden en bekenden.

Verzorgingsstaat
Wierema vraagt zich af of mensen wel meer vrijwilligerswerk of mantelzorg willen doen, zoals voor naasten zorgen. ‘Sommige ouders willen niet geholpen worden door hun kinderen. Ze generen zich om hulp te vragen en het schept allerlei verplichtingen.’

Spekman: ‘Als mensen die afweging maken, moeten we dat respecteren. Dus moet er een overheid zijn die goede zorg biedt. Maar daar vragen we wel wat voor terug. Als je iets meer geld hebt, betaal je dan ook iets meer.’

Hierin ziet Spekman ook het wezenlijke verschil met de regeringspartner VVD. ‘Wij vinden in tegenstelling tot de VVD dat er áltijd een sociaal vangnet moet zijn voor mensen die om de een of andere reden niet door anderen verzorgd kunnen worden. Voor ons blijft de verzorgingsstaat ontzettend belangrijk. Het zelfvertrouwen daarin moeten we ook niet verliezen.’

Betrokken burgers
Legêne: ‘Ik vind dat de overheid burgers moeten blijven prikkelen als ze met een goed idee naar de gemeente komen. De participatiesamenleving betekent voor ons dat de overheid te allen tijde bereid is te participeren in initiatieven van de burgersamenleving en niet andersom. Dat idee missen we een beetje in deze discussie. Het steunen van het eigen initiatief van burgers in plaats van ze te zien als vrijwilligers die allerlei broodnodige taken uitvoeren. Vrijwilligers beginnen vaak aan iets omdat ze zich betrokken voelen.’

Spekman vindt ook dat de overheid initiatieven beter kan faciliteren. Hij haalt een voorbeeld aan van bewonersinitiatieven uit de gemeente Horst aan de Maas. ‘Daar zag ik dat bewoners die iets voor anderen wilden doen, werden gevraagd wat ze daarvoor nodig hadden. Dat was het uitgangspunt. Op die manier werd gekeken vanuit het oogpunt van de vrijwilligers om ze zo verder te helpen. Dat zorgde ervoor dat meer mensen de mouwen opstroopten en meededen. Dat is meedenken met vrijwilligers, ze faciliteren en daarmee ook motiveren.’

Dat is ook volgens de twee uit Etten-Leur een goed uitgangspunt. ‘Dan ga je uit van de autonome burger die zelf iets op poten wil zetten’, besluiten ze het gesprek. ‘Blijf alsjeblieft als PvdA met die ogen kijken naar hoe we de participatiesamenleving inrichten.’

De vragen van de afdeling Etten-Leur zijn hier te vinden >

Delen:

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma