Voorkom ondervoeding ouderen

Voorkom ondervoeding ouderen

Door Tunahan Kuzu op 25 oktober 2012 Delen  

Veel ouderen lijden aan ondervoeding, in ziekenhuizen en verpleeghuizen. Dit is een hardnekkig probleem dat de levenskwaliteit verslechtert en de zorgkosten laat oplopen. Vroegtijdige signalering moet voorkomen dat ouderen ondervoed raken. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de wijkverpleegkundige, die ondervoeding op tijd kan herkennen.

Dat zeg ik in mijn ‘maidenspeech’, die ik op donderdag 24 oktober in de Tweede Kamer hield.

Voorzitter,

Een kleine maand geleden hield ik mijn afscheidsspeech voor de gemeenteraad van Rotterdam. Ik vertelde over de reden waarom ik de politiek ben ingegaan. Dat mag ik nu – vereerd om achter dit gestoelte te staan – opnieuw doen.

Voorzitter, ik ben van mening dat de politiek bij uitstek de plek is om verschillen tussen groepen mensen te verkleinen en vooruitgang mogelijk te maken. Zelf ben ik opgegroeid in een stad hier dichtbij: Maassluis, in een gemeenschap; de Turks-Nederlandse gemeenschap waar verschillen tussen groepen mensen bijzonder groot waren.

Van kleins af aan ben ik geconfronteerd met verschillen in de samenleving. Tussen rijk en arm en wel bedeeld en minder bedeeld. Als klein jochie krijg je er nog geen vat op, maar naarmate je ouder wordt en er over gaat nadenken ontwikkel je een ideaal. Je wordt vanzelf sociaaldemocraat en lid van de Partij van de Arbeid. Want ik geloof dat een sterke overheid een onmiskenbare rol heeft in het mogelijk maken van vooruitgang voor mensen die dat het hardst nodig hebben.

Ik weet nog heel goed dat ik als klein jochie bij de hand werd genomen door mijn ouders, buren en kennissen om te vertalen bij de huisarts en het ziekenhuis, de ouderavond op school, de sociale dienst of de gemeente. Ook op latere leeftijd, toen ik naar Rotterdam verhuisde om te studeren werd ik een keer door mijn oom meegenomen naar het ziekenhuis. Om te vertalen voor mijn opa, die ooit de moedige stap had gezet om naar Nederland te komen om te werken voor een betere toekomst voor zichzelf en zijn nazaten. Hier sta ik dan. En mijn opa zou trots op me zijn geweest.

Vandaag gaat het over ondervoeding bij ouderen, voorzitter.

Mijn opa viel in de laatste weken van zijn leven enorm af vanwege een darmaandoening. Hij raakte ondervoed, maar dat was bij hem begrijpelijk vanwege zijn aandoening. Maar bij heel veel ouderen is het niet begrijpelijk en is verbetering mogelijk.

De cijfers liegen er niet om voorzitter. Volgens het recente onderzoek van de VU in Amsterdam is tien procent van de zelfstandig wonende 65-plussers ondervoed. Bij ouderen die thuiszorg krijgen gaat het om 30 procent en in ziekenhuizen en verpleeghuizen ligt dat percentage tussen de 18 en 33 procent. Dat is een groot probleem, omdat ondervoeding de kwaliteit van het leven verslechtert, bijvoorbeeld door vertraagde wondgenezing, en de kosten voor de zorg doet stijgen, bijvoorbeeld door verlengde ligduur.

In het verleden zijn talloze initiatieven genomen om ondervoeding tegen te gaan. In ziekenhuizen en verpleeghuizen wordt ondervoeding geregistreerd aan de hand van kwaliteitsindicatoren. De eigen meting van de sector en het onderzoek van de VU laten hele andere beelden zien. Voorzitter, waar komt dat verschil vandaan? En welk van de twee onderzoeken is het uitgangpunt van de minister?

In de eerste lijn en thuiszorg loopt bijvoorbeeld het project ‘vroege herkenning en behandeling van ondervoeding’. Voorzitter, kan de minister aangeven wat dit project tot nu toe heeft opgeleverd? In hoeverre worden mensen met ondervoeding of dreigende ondervoeding op dit moment gesignaleerd in de eerste lijn? Zit de ernst van de problematiek voldoende tussen de oren van de huisartsen?

En in ziekenhuizen was er aandacht voor het thema ondervoeding middels het programma ‘Zorg voor Beter’. Dat is onlangs afgelopen en de resultaten zijn inmiddels bekend. De deelnemers hebben ondervoeding met 40% teruggebracht. Hoe gaat de minister ervoor zorgen dat dat percentage verder wordt verhoogd en dat de niet-deelnemende instellingen ondervoeding ook terugdringen? Acht de minister het realistisch om ondervoeding bij ouderen met 40% terug te dringen?

De Stuurgroep Ondervoeding heeft een richtlijn opgesteld. Deze richtlijn ‘Screening en behandeling van ondervoeding’ vormt een overzicht van de huidige inzichten rond de vroege herkenning en behandeling van ondervoeding en geldt voor iedereen die wordt opgenomen in een ziekenhuis, verpleeg- en verzorgingshuizen en risicogroepen in de huisartspraktijk en thuiszorg. In hoeverre wordt deze nagevolgd in het veld?

90% van de VVT-instellingen werkt met een protocol ondervoeding. Waarom de overige 10% niet? Denkt de minister dat zorgverleners in verpleeg -en verzorgingshuizen voldoende alert zijn op ondervoeding? Hoe verhoudt dit zich tot de cijfers van de VU?

De PvdA vindt het van belang dat ondervoeding vroegtijdig wordt gesignaleerd. De genoemde gevolgen zijn dan immers te vermijden. Daar heeft wat ons betreft de wijkverpleegkundige een belangrijke rol in. De wijkverpleegkundige is bij uitstek in staat om het probleem vroegtijdig te herkennen omdat zij bij de mensen thuiskomt, precies weet wat er aan de hand is en op tijd kan doorverwijzen en de huisarts kan inschakelen.

De Gezondheidsraad bracht onlangs nog een advies uit waarin zij constateert dat er belangrijke kennis ontbreekt en dat vervolgonderzoek hard nodig is. Opvallend was dat de minister daar verheugd kennis van neemt en het simpele antwoord geeft om het onderwerp onder de aandacht te brengen van de topsector Life Sciences and Health en gaat bekijken in welke internationale onderzoeksprogramma’s zij dit kan agenderen. Dat was in juli en we zijn nu een poosje verder. Kan de minister melden of zij het thema ondervoeding heeft ondergebracht in onderzoeksprogramma’s en wanneer daar resultaten van verwacht kunnen worden?

Voorzitter, ik sluit af.

Er zijn richtlijnen en protocollen, er lopen verschillende programma’s er zijn kwaliteitsindicatoren, maar nog steeds is een groot deel van de ouderen ondervoed. En dat heeft gevolgen die vermijdbaar zijn als er sneller wordt gereageerd. De Gezondheidsraad doet concrete adviezen en wijst op het belang van onderzoek. Ik zou graag van de minister willen weten welke resultaten zij kan en wil bereiken, welk doel staat haar voor ogen en welke rol zij daarin wil vervullen?

Dank u wel voorzitter.

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma