Voorkom herhaling van het V&D drama

Voorkom herhaling van het V&D drama

Door Henk Nijboer op 19 maart 2016 Delen  

Voor de ontslagen medewerkers van V&D is het de zoveelste pijnlijke mededeling van de curatoren. De winkels van V&D gaan misschien nog een keer open om de overgebleven voorraden te verkopen, alleen dan wel zonder hen. Volgens een woordvoerder van de curatoren "kan het ook dat verkopers worden ingehuurd bij een gespecialiseerd bedrijf." Alsof voormalig personeel van V&D niet geschikt zou zijn voor het verkopen van spullen van de V&D!

Dat schreven Ed Groot en ik vandaag in het Dagblad van het Noorden.

De ondergang van V&D kent vele oorzaken. Opvallend is echter dat de pandeigenaren de grootste schuldeisers zijn. De panden van destijds Vendex KBB werden door private equity bedrijf KKR in 2005 verkocht voor 1,4 miljard euro. Een veelvoud van de huidige schuld. Geld dat de Amerikaanse investeerders in hun zak staken, in plaats van te investeren in modernisering van de winkelformule of het ontwikkelen van online verkoopkanalen waarmee V&D weer jaren vooruit had gekund. Kassa voor KKR. De klappen zijn voor het personeel, voor de binnensteden en voor de klanten.

V&D is helaas niet het enige bedrijf waar private equity investeerders een kwalijke rol hebben gespeeld. Om de excessen van private equity tegen te gaan hebben wij afgelopen najaar een initiatiefnota in de Tweede Kamer ingediend. Sindsdien is er veel gebeurd. Van onze 12 voorstellen heeft het kabinet er 8 direct overgenomen. Dan gaat het bijvoorbeeld om het aanpassen van fiscale wetten om te ontmoedigen dat overgenomen bedrijven worden volgepompt met schuld. Ook komt er een nieuw onderzoek naar de rol van private equity in Nederland. Pensioenreus PGGM wil ook meer transparantie en meer duidelijkheid over beloningen. En na aanvankelijk luidkeels protesteren, wil de private equity sector nu haar eigen gedragscodes verbeteren. Maar uit de vele gesprekken die wij de afgelopen tijd hebben gevoerd blijkt dat we er met deze maatregelen nog niet zijn.

Een bedrijf kan zich goed beschermen tegen agressieve aandeelhouders als er voldoende checks and balances aanwezig zijn. In gewoon Nederlands betekent dit dat het bestuur van een onderneming rekening houdt met àlle belanghebbenden. Dus niet alleen aandeelhouders, maar ook werknemers, klanten en leveranciers. Commissarissen houden daar toezicht op en het personeel is vertegenwoordigd door een sterke Ondernemingsraad (OR). Helaas zien we vaak dat de OR buiten spel wordt gezet. En we zien te vaak dat private equity partijen het zo regelen dat de directie enkel nog het belang van de aandeelhouders dient. Dat gebeurt door speciale fiscale constructies waardoor directies mede grootaandeelhouders worden en grote beloningen incasseren bij (door)verkoop van het bedrijf.

Wij vinden dat de OR meer zeggenschap moet krijgen bij overnames en fusies. Gelukkig is het kabinet dat met ons eens. Betere regels voor de informatievoorziening en meer bevoegdheden voor de OR zijn daarbij essentieel. Belangrijk is ook dat ondernemingsraden hulp krijgen hoe ze hun bevoegdheden effectief kunnen gebruiken, want directies en zeker private equity investeerders zijn lang niet altijd bereid daarbij te helpen.

Verder moeten de perverse financiële prikkels voor bestuurders bij overnames worden beperkt. Al in 2007 werd een wet ingevoerd tegen excessieve beloningsbestanddelen, maar in de praktijk weten bestuurders deze wet te omzeilen. Een bekende ontwijkingsroute is dat zij niet of nauwelijks belastbaar loon ontvangen, maar enkel betaald worden via speciale laag belaste aandelenconstructies.

Niet alles kan bij wet worden afgedwongen. Wij pleiten ook voor een andere cultuur en mentaliteit in de private equity sector. Minder Angelsaksisch gericht op alleen de aandeelhouder en meer met een duurzame blik op de lange termijn. Natuurlijk is het belangrijk dat aandeelhouders een goed rendement kunnen maken en dat risico nemen wordt beloond. Er zijn ook veel bedrijven die dankzij private equity weer floreren. Maar te vaak hebben we gezien dat de risico’s eenzijdig worden afgewenteld op de werknemers en op burgers en bedrijven die wel gewoon netjes hun belasting betalen. Om die excessen uit te bannen blijft strenge wetgeving nodig.