1 mei/Paasheuvel: interview

1 mei/Paasheuvel: interview

Door Plakboek PvdA op 4 mei 2011 Delen  

‘De Oranjeverenigingen hebben 1 mei de das om gedaan’

Een zonnige vrijdagmiddag in Amsterdam-Zuid. Esther Boerboom, de 20 jarige
kleindochter van Atie van den Berg, laat me binnen in het mooie appartement van
haar oma. Zelf woont de studente geneeskunde sinds een paar maanden op de
zolderverdieping.

 
Esther Boerboom en Atie van den Berg

Atie (1920) zat voor de oorlog bij de Pieter Jelle club en later bij de
Rode Valken. Nog steeds
is ze lid van de PvdA, evenals haar hele gezin. Één keer in haar leven heeft ze
op de
PSP
gestemd, tot groot verdriet van haar moeder want “Atie, kind, kind, als de
partij er niet was geweest, hadden we het niet goed gehad”, nog steeds schieten
de ogen vol bij deze unieke, want enige die niet over de PvdA gaat, anekdote

 

Bij de Rode Valken

We praten over 1 mei. Over de betekenis, over het vieren, over de beweging.

‘Ik vier 1 mei al zo lang als ik leef. Ook al was het een werkdag of
schoonmaaktijd, op die dag werd er niet gewerkt in huis. We aten taartjes en
verzamelden in Schiedam bij het Volksgebouw. Ik zie de vrouwen nog staan bij een
grote bak met appels, voor ieder kind één. Dat was heel wat in die tijd.’

“In de jaren zestig liepen we samen naar bijeenkomsten. Sowieso deden we
alles te voet. Als we naar de
Paasheuvel gingen in Vierhouten, dan
liepen we vanaf Nunspeet. Als arbeiderskind uit Schiedam had ik in die tijd nog
nooit een bos gezien. We hadden groepen op de Paasheuvel met namen als
Goudvreugde, Stalen Knuisten en Makkerplicht, we sliepen in tenten en kookten op
houtvuren.’

Herinneringen en foto’s zijn er in overvloed, voor Atie als jong kind was de
partij haar vriendenkring, haar vrije tijd en haar nieuwe belevenissen. Na de
oorlog verhuisde Atie naar Amsterdam en maakte kennis met een andere
arbeidersbeweging. ‘De
Dag
van de Arbeid
is door de Oranjeverenigingen de das omgedaan. Na de oorlog
moest en zou Koninginnedag op 30 april gevierd worden, terwijl het al
decennialang eind augustus werd gevierd. De nationalistisch ingestelde
Oranjeverenigingen wilden zo de internationale socialistische
arbeidersvereniging hun belangrijkste dag afnemen: 1 mei in Nederland is
daardoor vandaag de dag niet meer dan een intern feestje van de PvdA. De oorlog
heeft het koningshuis acceptabel gemaakt voor sociaal-democraten. De AJC
(Arbeiders Jeugd
Centrale
) ging na de oorlog defileren voor de koningin. Dat was voor ons
niet te begrijpen, socialisten waren republikein en niet koningsgezind.” Na de
oorlog is ook de kerk erbij gekomen. Een lastige periode, want religie paste
niet bij de arbeidersbeweging waarin Atie opgroeide. “In de kampen tijdens de
oorlog zat Rooms en Rood bij elkaar. Het was vaak de eerste keer dat mensen van
een andere zuil elkaar ontmoetten en elkaar leerden kennen, de beweging
veranderde erdoor.’

Voor Atie is 1 mei vooral geschiedenis, de optochten, de vieringen. De
viering in Antwerpen staat haar nog bij als de dag van gisteren. ‘Je ziet daar
de muziekverenigingen uit de trein stappen, hun muziekinstrumenten omhangen en
de internationale liederen zingen in het Frans en Nederlands.’ De PvdA zegt haar
steeds minder.

Weemoedig luistert Esther naar haar oma, en knikt bevestigend bij veel van de
uitspraken van Atie. Het gezamenlijk mens- en maatschappijbeeld die zij in haar
genen als vanzelfsprekend heeft meegekregen, mist ze bij haar vrienden en
studiegenoten. ‘Als vrienden willen afspreken op 1 mei en ik zeg dat ik niet kan
omdat ik de Dag van de Arbeid vier, trekken ze hun wenkbrauwen hoog op. Ik ben
opgegroeid met de sociaal-democratie, het is familie of misschien zelfs een
religie. We nodigen vrienden uit bij de adventvieringen en dan praten we over
politiek. Niet over wat de partijleider in de Tweede Kamer heeft gezegd, maar
veel dieper, hoe de samenleving in elkaar zit, hoe we gelijke kansen invullen,
hoe we veranderen. Bijeenkomsten die de Jonge Socialisten organiseren, bezoekt
Esther nog niet. Esther lijkt bijna heimwee te hebben naar de verzuiling. Wat
haar oma vooral bij is gebleven van de Katholieke jongerenbeweging was de mooie
kleding van de meisjes, meer contact was er niet in die tijd. Ook Esther heeft
moeten wennen aan andersgezinden en was verbaasd toen ze studiegenoten ontmoette
die overtuigd VVD hadden gestemd.

 
1 mei materiaal uit vervolgen tijden

Beiden zoeken bezieling en een beweging om de bijzondere dagen als 1 mei te
vieren. ‘Afgelopen jaar zijn we naar het Amrath hotel geweest voor een afternoon
tea, dit jaar wil ik mijn oma en moeder meenemen naar het Amstel hotel, maar
mijn oma twijfelt nog. Eigenlijk gaat ze liever naar een optocht of demonstratie
met vlaggen en liederen. Ik eigenlijk ook.’

Delen: