Toespraak Heijnen op Dag van de Arbeid

Toespraak Heijnen op Dag van de Arbeid

Door Pierre Heijnen op 1 mei 2012 Delen  

Ik had dinsdag weer de grote eer om een toespraak te houden bij het
Troelstramonument in het Westbroekpark in Den Haag.

Toespraak Pierre Heijnen – 1 mei viering Den Haag

Het is niet voor het eerst dat ik hier sta. Bij Troelstra. Op 1 mei. Ik heb
het niet opgezocht, maar 25 keer haal ik makkelijk binnen de laatste 35 jaar dat
ik lid ben van de PvdA. Let op, ik solliciteer niet naar een speldje. Dat komt
straks.

Het is wel dat ik meer gemotiveerd sta dan de afgelopen jaren. Het lijkt er
op of we op een nieuw kruispunt staan, aan het begin van  weer een nieuw
hoofdstuk van de geschiedenis van de sociaaldemocratische beweging. Pas over een
jaar of tien, zullen we weten of dat zo is. Of 2012 net zo’n historisch jaar was
als 1986.

In 1986 klommen we heel langzaam uit een economische crisis. De PvdA boekte
het op één na beste resultaat bij de verkiezingen in haar bestaan, 52 zetels. En
toch ging Lubbers door met z’n karwei, samen met de VVD. De frustratie in onze
kring was groot. Onder leiding van Wim Kok besloot de PvdA de koers te verleggen
naar het midden, naar regeringsverantwoordelijkheid.

In 1989 was het zover. Tot 2002 bleef dat zo, maar mentaal duurt onze
oriëntatie op de macht, op het midden tot de dag van vandaag. En intussen
verloren we onze ideologische veren, een groot deel van onze achterban, een deel
van onze strijdbaarheid. Solidariteit maakte steeds meer plaats voor individueel
eigenbelang.

In de context van 1989 en daarna begrijpelijke keuzes. Maar waar het heeft
ons nu gebracht?

Het kapitaal heeft ons bij de strot. Het heeft op een onverantwoorde manier
ingespeeld op de menselijke behoefte aan steeds meer materiële welvaart, heeft
burgers, bedrijven en overheden verleid om steeds meer schulden te maken. Geld
moet rollen, is het enige dat telde. Op de markt in Marrakesh zeggen ze zodra ze
een Nederlander zien: kijken, kijken, niet kopen. Was het maar waar!. Sinds een
jaar of 15 is het omgekeerde gebeurd. Kopen, kopen en niet kijken. Of om met
Youp van ’t Hek te spreken: lenen, lenen, betalen, betalen. Steeds ingewikkelder
financiële producten hebben als een gezwel de financiële sector doodziek
gemaakt. En dat gezwel heeft ook vele bedrijven doodziek gemaakt en is inmiddels
doorgedrongen tot in de haarvaten van onze publieke voorzieningen,
zorginstellingen, scholen tot het voormalig gemeentelijk woningbedrijf aan toe,
Vestia. Ontzettend veel mensen zijn zich bezig gaan houden met geld in plaats
van met hun kerntaak. En nu zitten we met de gebakken peren.

Afgelopen week ging het in de Tweede Kamer –ondanks alle spektakel–
uiteindelijk maar om één ding: wie mag op de blaren zitten? Wordt de rekening
van de financiële crisis eerlijk verdeeld of niet? Worden de rijken nog rijker
zoals in Groot-Brittannië ten koste van de armen? Belasten we de banken,
bedrijven en personen die het meest geprofiteerd hebben van de kapitalistische
golf of zoeken we het vooral bij mensen die er part noch deel aan hadden? Doen
we het eerlijk of oneerlijk?

Natuurlijk, de Kunduz-coalitie heeft wat gerepareerd van de onzalige plannen
van het kabinet Wilders/Rutte/Verhagen. Complimenten daarvoor. Maar het heeft de
pijn niet eerlijk verdeeld. Hopelijk kan dat later alsnog.

Maar wat nog erger is.

U kent wellicht Erwin van der Lem, een grote gehandicapte man die samen met
z’n vrouw in een rood 45 km wagentje soms bij onze activiteiten aanwezig is. Hij
fotografeert als hobby. Hij werkt in de sociale werkvoorziening. Twee weken
geleden belde hij een collega van me op. Huilend. Zijn baan staat op het spel.
Al dit jaar worden duizenden arbeidsgehandicapten met tijdelijke contracten op
straat gezet. Al dit jaar komt er geen enkele nieuwe arbeidsgehandicapte de
sociale werkplaats meer binnen. En ook mensen met een vast contract zoals Erwin
lopen grote risico’s. Niet zo lang geleden stonden op het Malieveld 15.000
mensen zoals Erwin. Zij protesteerden tegen de bezuiniging van ruim 1,5 miljard
euro, 1500 miljoen euro op re-integratie, op de Wajong op de sociale
werkvoorziening. Hun werk, hun trots, hun gevoel van eigenwaarde is op de tocht
gezet. En deze arbeidsgehandicapten maken weer deel uit van een veel grotere
groep mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Ik ken ze goed, als
voormalig wethouder sociale zaken. Ik heb mee mogen werken aan gesubsidieerde
banen voor duizenden Hagenaars. Dat was noodzakelijk, omdat ondanks de
economische voorspoed en de krapte op de arbeidsmarkt, tienduizenden mensen in
deze stad en honderdduizenden mensen in heel Nederland niet aan de bak kwamen.
Zij kregen anders geen kans om deel te nemen, zich verdienstelijk te maken,
thuis te komen bij hun kinderen met trots op hun werk. Ik heb ze gezien en
gesproken, hun gevoel van eigenwaarde zien toenemen: van de conciërge, de
assistent-peuterleidster, de brancardier in het verpleegtehuis, de chauffeur bij
de boodschappenbegeleidingsdienst, de veger en toezichthouder en de
productiemedewerker bij de Haeghe Groep, aan de slag met kapot gemaakte
HTM-bankjes. Velen van hen zijn gehandicapt en lijden aan chronische
aandoeningen, fysiek of psychisch. Hun productiviteit voldoet niet aan de eisen
die de arbeidsmarkt stelt: dan maar gastarbeiders of nog erger kinderarbeid in
het verre oosten.

Deze mensen dreigen het ergst het slachtoffer te worden van deze crisis.
Nadat de gesubsidieerde arbeid is wegbezuinigd, wordt nu het aantal plaatsen in
de Sociale Werkvoorziening teruggebracht van 100.000 tot 30.000. Rutte lacht
deze mensen aan het werk op de arbeidsmarkt. Hij lacht deze weg. En Kunduz?

Kunduz doet niets. Voor de PvdA is werk, perspectief, zekerheid voor deze mensen
de lakmoesproef van ieder akkoord. Deze mensen mogen we nooit in de steek laten.
En ik ben ervan overtuigd dat een grote meerderheid van de Nederlandse bevolking
die opvatting deelt. Behalve het Oranjegevoel dat gisteren de kop opstak en
vorige week bij het Kunduz-akkoord, we kunnen de bedreiging van de financiële
markten samen buiten de dijken houden, is er ook een ander Oranje-gevoel, dat
van solidariteit. Dat zullen we naar 12 september toe met uw hulp aanspreken.
Daar zullen we voor strijden. Zodat Nederland niet alleen trots kan zijn op haar
financiële degelijkheid , maar ook op haar sociale degelijkheid.

Terug naar arbeid. Mijn vader had z’n lagere school niet afgemaakt, maar kon
na z’n uitzending naar Nederlands Indië aan de slag als woningstoffeerder bij
Vroom en Dreesmann. Ik herinner me z’n 12,5 jarig jubileum en z’n 25 jarig
jubileum. Tot de crisis van de 80-er jaren, hij was 57.5 jaar heeft hij er
gewerkt. Hij had vast werk, een CAO en hoefde zich na de invoering van de AOW
geen zorgen meer te maken over z’n ouders, na de invoering van de WW en WAO niet
over werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Hij was trots op z’n vak en toch ook
op z’n bedrijf. Zelf mocht hij graag schelden op z’n bazen de witte boorden op
kantoor, maar ik hoefde dat als revolutionaire puber niet te proberen. Hoe
gelijk had hij. Het bedrijf vroeg veel van z’n werknemers, loyaliteit, maar
stelde er ook veel tegenover. Het koesterde z’n personeel. Het besef dat het
personeel het geld voor het bedrijf verdiende, stond voorop. Niet alleen bij
V& D , maar bij duizenden bedrijven met miljoenen werknemers. En nu, waar
staan we nu? De factor arbeid (zeker laag- en middengeschoold) is irrelevant
geworden. Geld wordt verdiend met geld, niet meer met werk. Geld wordt verdiend
met geschuif met investeringen, schulden, risico’s en verzekeringen. Niet langer
is degene die het beste werk aflevert de maat der dingen in de economie, maar
slimme computerprogramma’s,  en ontwikkelaars van steeds complexere financiële
producten en hun marketeers. Vorig jaar kregen slechts 2000 mensen in Nederland
een vast contract. 2000! Het aantal zzp/ers overstijgt de 700.000. Lang niet
altijd het resultaat van een keuze voor het ondernemerschap. Eerder
pseudo/werknemers, zonder verzekering tegen werkloosheid, arbeidsongeschiktheid,
ziekte, ouderdom.  De PvdA wil een dam opwerpen tegen deze hyperflexibilisering
van de arbeidsmarkt, tegen het verschijnsel van de werknemer als een
wegwerpartikel, tegen nulurencontracten, voor het behoud van het minimumloon.
Wij willen de flex zekerder maken. Wij willen niet terug naar de
arbeidsverhoudingen van voor de 2e wereldoorlog. Wij willen vooruit. Wij willen
onze verzorgingsstaat exporteren in plaats van het superkapitalisme waarin
iedereen op zichzelf is aangewezen importeren.

En dat kan. Diederik Samsom heeft de leiding genomen bij het formuleren van
7 plannen voor een nieuwe
start van Nederland
. Plannen voor de veiligheid, de woningbouw, het
onderwijs, de zorg. Maar ook plannen voor de beteugeling van het bankenmonster.
Een prominente plaats is weggelegd voor onze plannen voor de arbeidsmarkt. En
daarmee sluiten we opnieuw aan bij de traditie van 1 mei. De dag waarop we
stilstaan bij de strijd voor humane arbeidsomstandigheden, toen de 8-urige
werkdag, nu voor werkzekerheid voor voor iedereen, ongeacht z´n capaciteiten. De
schoonmakers hebben onlangs hun maandenlange strijd voor erkenning, respect,
humane werktijden en /beloning gewonnen. Wij gaan de komende maanden strijden
voor hetzelfde voor alle werknemers.

Delen:

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma