Trots op bijdrage sociaal-democratie

Trots op bijdrage sociaal-democratie

Door Job Cohen op 2 juli 2011 Delen  

De Partij van de Arbeid stond op 1 mei, de Dag van de Arbeid, uitgebreid stil
bij het 65-jarig bestaan van onze
partij
. Bij de afdeling in Hengelo werd dit jubileum vandaag gevierd. Niet
alleen had ik de eer om aan 21 leden van het eerste uur een jubileumpenning uit
te reiken, ook hield ik een
toespraak (pdf)
waarin ik vaststel dat vrijwel iedereen in ons land het beter heeft dan 65 jaar
geleden. De welvaart is onmiskenbaar groter; er zijn meer kansen om je talenten
te benutten, te groeien, te worden wie je kunt en wilt zijn. We mogen trots zijn
op de bijdrage van de sociaal-democratie aan Nederland.

Hengelo, 2 juli 2011.

Vrienden,
2011 is een bijzonder jaar voor de sociaal-democratie. We herdenken hoe we 65
jaar geleden, op 9 februari 1946, werden opgericht met de woorden van onze
eerste voorzitter Banning: ‘Er is een doorbraak, er wordt een nieuw begin
gemaakt, een nieuwe weg wordt geopend: Hier: de Partij van de Arbeid!’.

En vandaag, 65 jaar later, sta ik hier vol trots als leider van deze Partij
van de Arbeid, trots op wat bereikt is, vol strijdlust om wat ons te doen staat.
We hebben onze tijd goed besteed. Wij hebben gestreden voor gelijke kansen voor
iedereen, voor goed onderwijs, voor goede huisvesting, voor een behoorlijke
oudedagsvoorziening die geëvolueerd is tot een goed sociaal zekerheidsstelsel,
voor de emancipatie van vrouwen, homo’s, andersdenkenden.

Voor vrijheid en rechtvaardigheid, voor een democratische rechtsstaat. Voor
een fatsoenlijke verdeling van kansen in een wereld, waarin mensen niet worden
uitgebuit, een samenleving waarin het kapitalisme beteugeld wordt, zodat er geen
krankzinnige en niet te begrijpen verschillen in rijkdom en welvaart tussen
mensen bestaan.

In ons land heeft vrijwel iedereen het beter dan 65 jaar geleden. De welvaart
is onmiskenbaar groter; er zijn meer kansen om je talenten te benutten, te
groeien, te worden wie je kunt en wilt zijn. Mensen worden uitgedaagd in
zichzelf te investeren, en in de wereld om hen heen. Kennis is niet meer
voorbehouden aan mensen met geld, maar aan mensen met talent. Zij die niet
kunnen, worden opgevangen en meegenomen. Niet achtergelaten.

Elk individu is waardevol, maar ieder individu is ook een sociaal wezen,
staat in een samenleving en ontleent daaraan ook zijn kracht. Want samen sta je
sterker, uiteindelijk zijn we op elkaar aangewezen. Dat heeft de afgelopen 65
jaar overtuigend laten zien.

Vrienden,
Op de bijdrage van de sociaal-democratie aan Nederland mogen we trots zijn! Ik
hoor vaak dat de sociaal-democratie het momenteel moeilijk heeft juist omdat we
zo veel bereikt hebben. Arbeider geëmancipeerd, missie voltooid. Wat valt er nog
te verbeteren voor al die strijdbare en idealistische sociaal-democraten, voor
al die mensen die zich niet wensen neer te leggen bij de wereld zoals die is,
maar durven te dromen over een wereld zoals die zou moeten zijn? Voor al die
sociaal-democraten die bereid zijn te vechten voor een rechtvaardige en
vreedzame wereld, waarin iedereen een eerlijke kans krijgt en vrij kan zijn?

De vraag stellen is hem beantwoorden. Vrijheid moet steeds opnieuw bevochten
worden, zekerheid is nooit vanzelfsprekend en rechtvaardigheid ontstaat niet
vanzelf. Nederland is een fantastisch en welvarend land, maar ook een land waar
een heftruckchauffeur met 20 jarige trouwe dienst opeens te horen krijgt dat
zijn baan in tweeën geknipt wordt zodat hij er zijn gezin niet meer van kan
onderhouden en vervangen wordt door flexibele, vaak buitenlandse, werknemers.
Waar de CEO een extra bonus verdient als hij de kosten van de minst betaalden in
zijn bedrijf weet te drukken. Waar mensen die hulp nodig hebben verstrikt raken
in het bureaucratisch web van de publieke sector. Waar mensen zich afvragen of
hun kinderen het straks nog wel zo goed hebben als zij. Waar zekere pensioenen
opeens onzeker blijken. Waar grote woorden worden gesproken over de
kenniseconomie, maar waar de uitval in ons mbo hoog is en de mogelijkheden om op
te klimmen en mee te komen voor veel mensen steeds moeilijker wordt.

Afgelopen week was ik op de bijeenkomst ‘Van Waarde: sociaal-democratie voor
de 21ste Eeuw’. 65-jaar na de oprichting van onze partij is de Wiardi Beckman
Stichting begonnen aan een groot project om opnieuw te definiëren wat voor de
sociaal-democratie van waarde is.

Op deze eerste bijeenkomst stond bestaanszekerheid centraal. Het is een
traditionele waarde van de sociaal-democratie, u kunt het vinden in vrijwel elk
beginselprogramma of publicatie over ons doel. Bestaanszekerheid, niet alleen
omdat zekerheden zo fundamenteel zijn als waarde op zichzelf, maar ook omdat er
zonder een minimum aan bestaanszekerheid geen vrijheid is. Bestaanszekerheid als
‘startbaan naar emancipatoire vrijheid’ noemde een van de deelnemers het. Díe
bestaanszekerheid staat momenteel onder druk, voor sociaal-democraten een
opdracht om zekerheden opnieuw vorm te geven.

Afgelopen week was ook de laatste week van dit politieke jaar. Tot diep in de
nacht hebben we afgelopen donderdag over honderden moties en wetsvoorstellen
gestemd. Van paling en schaapskuddes tot vrouwen- en meisjesvoetbal. En over ons
AOW- en pensioenstelsel. Een van de zekerheden waar sociaal-democraten veel
bereikt hebben is de zekerheid dat arm en oud niet langer samengaan. Onder Drees
is de AOW ingevoerd, aangevuld met ons collectief vormgegeven pensioenstelsel.
Maar wij willen ook de zekerheid dat er straks – met de vergrijzing – nog
voldoende handen aan het bed van onze ouders en leraren voor de klas van onze
kinderen zijn. En wij willen de basiszekerheid van een houdbare en
welvaartsvaste AOW. Daarom steunen wij de verhoging van de AOW-leeftijd en het
welvaartsvast maken van de AOW. Maar wel eerlijk. Mensen die al vroeg zijn
begonnen met werken in een zwaar beroepen en slechts een klein pensioen hebben
kunnen opbouwen moeten financieel ook in staat zijn eerder te stoppen met
werken.

Mensen die op oudere leeftijd werkeloos raken, willen we niet dwingen hun
huis op te eten voor ze AOW krijgen. En de lusten en lasten van pensioenen
moeten eerlijk verdeeld worden tussen generaties. We zullen er de komende tijd
in de politiek en maatschappij nog veel over spreken, maar donderdag heeft de
tweede kamer deze uitgangspunten van ons alvast in meerderheid gesteund en dat
is grote winst!

Vrienden,
er is veel werk aan de winkel. Werk aan de winkel op basis van onze
uitgangspunten en idealen, want die bepalen hoe wij de toekomst met al zijn
nieuwe vragen, kansen en uitdagingen tegemoet treden.

Ik geloof in een wereld waarin iedereen ertoe doet, hoe verschillend ook.
Ieder mens is uniek en waardevol. Interessant en nodig. Iedereen op zijn eigen
manier.

Maar ik geloof ook in een wereld waarin ongerechtvaardigde verschillen in
welzijn, in zorg bestreden worden. Want ik begrijp nooit zo goed waarom de ene
mens het zoveel beter zou mogen hebben dan de andere. Ik geloof dat dit een
voorwaarde is voor een eerlijke en vreedzame wereld.

Ik geloof in een wereld waarin iedereen de gelegenheid moet krijgen om zijn
of haar talenten te gebruiken. Maar ik geloof ook in een wereld waarin sprake is
van wederkerigheid, van: voor wat hoort wat. Waarin van iedereen een bijdrage
naar vermogen mag worden gevraagd aan de gemeenschap die we samen vormen. Het
één niet zonder het ander, gelijk oversteken. Sociaal zijn is ook streng zijn.
Het zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Ik geloof in een wereld waarin we met zorg omgaan met onze grondstoffen. Niet
alleen uit eigenbelang. Maar ook omdat wij de dure plicht hebben om de aarde op
een fatsoenlijke manier voor onze kinderen en kindskinderen achter te laten.

Ik geloof er in dat we verder komen wanneer we de handen ineen slaan en niet
tegenover elkaar staan, maar zoveel mogelijk naast elkaar. Dat is niet
gemakkelijk, juist omdat mensen zo verschillen.

Dat vraagt om luisteren naar argumenten, belangen afwegen, naar de toekomst
kijken, problemen niet uit de weg gaan. Over onze eigen schaduw, opvattingen en
tradities heen kijken wanneer dat nodig is. Je durven blijven afvragen of je op
de goede weg bent. Dat is ook over je eigen (partij-) belang heen kunnen stappen
en samenwerking aangaan met anderen.

De uitdagingen waarvoor wij nu staan zijn groot. De mens zal een nieuwe
verhouding met de natuur moeten ontwikkelen, we belasten de aarde meer dan zij
kan dragen.

En Europa, ook Nederland, vergrijst. Wij moeten de verbondenheid tussen
generaties waarborgen. De aanpassingen die daarvoor nodig zijn, vragen politieke
wil en draagvlak onder de bevolking. Het vraagt van ons dat we de samenleving
bij elkaar houden. We weten al heel lang dat een samenleving er beter voorstaat
als de verschillen tussen arm en rijk niet al te groot zijn. Wij moeten ervoor
zorgen dat in onze samenleving ‘recht’ en ‘rechtvaardigheid’ met elkaar in
balans blijven. Dat als je ergens ‘recht’ op hebt, je soms toch je gevoel van
rechtvaardigheid moet laten spreken om dat recht niet onder alle omstandigheden
werkelijk op te eisen of te laten gelden. Misschien heb je wel recht op die
bonus, op voorrang, op beledigen, op negeren, maar kan je gevoel van
rechtvaardigheid je ertoe brengen dat recht niet op te eisen.

Handelen in het algemeen belang kan vragen om tegengestelde belangen met
elkaar in evenwicht te brengen. ‘Vrijheid’ en ‘gelijkheid’ staan soms op
gespannen voet.

Als de sterkste of rijkste partij haar vrijheid maximaal uitlegt en niet in
toom wordt gehouden door het recht of maatschappelijk gedragen regels van
rechtvaardigheid, zal de zwakkere partij het onderspit delven en in zijn
vrijheid worden beknot. Redelijke mensen, die bereid zijn elkaar de ruimte te
geven en behoedzaam met elkaar om te gaan, komen daar altijd wel uit. Maar
alleen als zij weten dat we allemaal bereid zijn een beetje in te schikken,
wanneer dat nodig is. Dat is de essentie van solidariteit: de bereidheid
risico’s en kansen die het leven ons geeft, op een eerlijke manier te delen.

En de essentie van sociaaldemocratische politiek, van generatie op generatie,
is te zoeken naar de optimale balans tussen individuele vrijheid en het
gemeenschappelijk belang, tussen ‘ik’ en ‘wij’. Zodat de mensen in een
samenleving de onderlinge lotsverbondenheid ervaren als de best mogelijke
garantie om het meeste uit zichzelf te kunnen halen.

Dat vraagt om zorg, behoedzaamheid, geduld en de innerlijke overtuiging dat
wij een doel hebben dat waard is om voor te strijden. Prestaties uit het
verleden, bieden daarbij geen garantie voor de toekomst, maar zijn wel een
prachtige bron van inspiratie om regelmatig bij stil te staan.

En daarom is 2011 nu al een bijzonder jaar voor de sociaal-democratie. Het is
het jaar waarin wij terugkijken op 65-jaar sociaal-democratie en het jaar waarin
wij ons de vraag stellen wat Van Waarde is en onze beginselen actualiseren.

De samenleving heeft een nieuwe richting nodig. Ik wil mensen en generaties
samenbrengen, jong en oud, hoger en lager opgeleid, arm en rijk, ziek en gezond
moeten solidair met elkaar blijven. Samen strijden, samen werken voor
gerechtigheid en vrijheid. Zo deden we dat bij de vormgeving van onze
verzorgingsstaat, zo willen we dat houden. Bestaanszekerheid en solidariteit.
Het zijn ouderwetse woorden maar ze zijn opnieuw actueel. Dat vergt naast
idealen noeste arbeid, dag in dag uit, in Den Haag maar misschien wel vooral in
lokale gemeenschappen.

De bijdrage die u, de PvdA Hengelo, iedere dag  levert is hiervan een
voorbeeld. Op 17 februari 2010 schreef Binnenlands Bestuur op haar website het
volgende. Ik citeer:

‘Vijf gemeenten toppers op sociaal gebied. Breda, Doetinchem, Hengelo,
Menterwolde en Nijmegen scoren met hun sociaal beleid het hoogst in de Lokale
Monitor Werk, Inkomen en Zorg van de vakbond FNV. En: Gemeenten waar het CDA
sterk is vertegenwoordigd, hebben relatief slecht sociaal beleid.
In de tweejaarlijkse monitor verzamelde FNV gegevens over armoedebeleid,
aanbesteding van de thuiszorg en de aanpak van de crisis door gemeenten. 196
Gemeenten leverden daarvoor gegevens aan over hun beleid.
De vakbond is blij dat veel gemeenten het budget voor het minimabeleid hebben
verhoogd en dat steeds meer gemeenten bij hun inkoopbeleid sociale normen
hanteren, om goed werkgeverschap te stimuleren.
Uit de monitor blijkt verder dat gemeenten waar het CDA sterk is
vertegenwoordigd, relatief laag scoren met sociaal beleid. Steden of dorpen waar
PvdA, SP of GroenLinks in het bestuur zitten, hebben juist een hoger
gemiddelde.’

Ik besef terdege dat u het met de huidige regering moeilijker zal krijgen. De
onverschillige houding die het kabinet aan de dag heeft gelegd met het
bestuursakkoord spreekt boekdelen, de miljardenbezuiniging op wsw, wajong en
bijstand die het bij de gemeente over de schutting probeert te gooien. Maar u
bent niet van vandaag of gisteren, al 65 jaar weet de PvdA in Hengelo voor haar
inwoners een zo sociaal mogelijke stad te realiseren. Daar kunt u trots op zijn!
En daar ben ik trots op. Het worden moeilijke jaren, onder het kabinet Rutte
gaat Nederland de verkeerde kant op.

Dat is geen reden de moed op te geven, maar reden voor extra strijdbaarheid.
Door al die mensen die een solidaire samenleving weten te mobiliseren, lokaal,
in Den Haag en maatschappelijke organisaties kunnen we ook deze regering een
signaal geven die ze niet kunnen negeren: Nederland is een sociaal land en dat
willen we blijven.

Delen:

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma