Waken voor verloren jaren

Waken voor verloren jaren

Door Job Cohen op 19 november 2010 Delen  

Het aanpakken van structurele problemen en het oplossen van het financiële
tekort gaan goed samen. Wie dat goed aanpakt, kan over een paar jaar antwoord
geven op essentiële vragen als ‘Hebben we straks voldoende handen aan het bed en
voldoende leraren voor de klas?’ of ‘Is het aantal zwakke scholen afgenomen?’ In
hoeverre geven de bezuinigingsplannen van het kabinet en de beoogde
stelselwijzigingen antwoord op dergelijke vragen? Met alle respect: ik zie het
niet. Dat heb ik gisteravond aangegeven
in
een Kamerdebat over de veronderstelde hervormingen
. De PvdA vindt het
belangrijk dat de komende jaren geen verloren jaren worden. Klik op ‘lees
verder’ voor mijn integrale spreektekst.

‘Voorzitter,

‘Nederland zit op slot.’ Dat was de niet mis te verstane waarschuwing van de
OESO vorige week. Tegelijkertijd liet de Raad voor Werk en Inkomen weten dat het
nog moeilijker wordt voor 50-plussers om een baan te vinden. En de woningmarkt
voor starters wordt er ook niet beter op. Het is niet nieuw; we wisten het al
voor de verkiezingen: we moeten niet alleen een financieel probleem oplossen van
29 miljard op langere termijn, maar ook een aantal structurele problemen
aanpakken. Daar zijn hervormingen voor nodig waar het kabinet mee aan de slag
zou moeten.

Onze eigen duurzame energievoorziening opbouwen, zodat we straks niet
afhankelijk zijn van de strijd om de schaarse fossiele brandstoffen. Investeren
in ons onderwijs en de kansen op werk, zodat als de vergrijzing straks een feit
is, we voldoende handen aan het bed en in de klas hebben. De zorg op niveau èn
voor iedereen betaalbaar houden. Werken aan mobiliteit, en aan doorstroming van
de woningmarkt, zodat mensen zo kort mogelijk onderweg zijn en in betaalbare
huizen in een veilige omgeving zitten. En het mooie is, dat het aanpakken van
deze structurele problemen en het oplossen van het financiële tekort van 29
miljard op langere termijn, zo ontzettend goed samen gaan.

Voorzitter, wie dat goed aanpakt, kan over een paar jaar antwoord geven op de
volgende essentiële vragen:

  • Hebben we straks voldoende handen aan het bed en voldoende leraren voor de
    klas?
  • Zijn er meer mensen die nu een Wajong uitkering hebben aan het werk gekomen?
  • Zijn de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt verbeterd?
  • Hebben de middenklasse, starters en flexwerkers in 2015 meer kans om een
    betaalbare woning te vinden?
  • Is de zorg op niveau en voor iedereen betaalbaar?
  • Zijn de files in 2015 afgenomen?
  • Is het aantal zwakke scholen afgenomen?
  • Zijn intimidatie en geweldsincidenten in de wijken afgenomen?
  • Wordt een stijging van de energierekening voorkomen door inzet op
    energiebesparing?

Voorzitter,
In hoeverre geeft het lijstje van Rutte met 17 bezuinigingen en
stelselwijzigingen nu antwoord op deze vragen?  Met alle respect: ik zie het
niet. De kaalslag op de cultuur opvoeren als een belangrijke hervorming. Géén
investering in het onderwijs, de leraren op de 0-lijn zetten, fors bezuinigen op
de zorgleerlingen, de MBO opleiding voor 30-plussers ontoegankelijk maken, en
dan het invoeren van prestatiebeloning noemen als dé hervorming in het
onderwijs. Miljarden weghalen bij de meest kwetsbaren die zorg nodig hebben, en
dan het uitkeren van winst uit de zorg aan private partijen als een belangrijke
hervorming zien. Wel de Infrastructuurautoriteit als een hervorming opvoeren –
alsof die files wegwerkt zonder over instrumenten te beschikken -, maar niet de
privatisering van en de te forse bezuiniging op het Openbaar Vervoer in de grote
steden, waar de buschauffeurs terecht zo boos over zijn?

Het lijstje van Rutte: het is rijp en groen door elkaar. En dan zitten de
megabezuinigingen op de overheid er nog niet eens bij. Dat had ik nu juist wel
verwacht: wil dat een succes worden, dan zijn juist dáár hervormingen nodig.
Graag reactie van de minister.

Voorzitter,
Nederland klaar maken voor de toekomst in tijden dat de wereld structureel
verandert, vereist aanpassingen. En daarvoor geldt: no pain, no gain. Maar wat
het kabinet nu doet is: pain, no gain. Een ‘koude douche’ volgens CDA-econoom
Lans Bovenberg. ‘Het is vooral saneringsbeleid, geen hervormingsbeleid.’ Het zat
erin. De VVD is meer van de bulldozer door de verzorgingstaat, van het roekeloos
bezuinigen, en niet van de pijnlijke maar noodzakelijke hervormingen voor de
langere termijn. Daar waar de VVD nog wel iets wilde hervormen, heeft de PVV dat
allemaal geblokkeerd. Dan blijft er weinig anders over dan via sloop- en hakwerk
op korte termijn proberen miljarden binnen te harken.

En zo zitten we er maar mee: pain, no gain. Wel de pijn, niet de winst. En
omdat het kabinet bij dat hak- en sloopwerk erg haar best doet de hogere
inkomens te ontzien, komt de rekening bij de midden- en vooral lagere inkomens
terecht.

Die rechtse rekening komt bijvoorbeeld hard aan bij mensen met een beperking
die met een wat hulp toch in staat zijn volwaardig mee te draaien. Zoals de
dochter van mevrouw Seligmann die een email heeft gestuurd aan premier Rutte. Ik
kreeg een afschrift. Haar dochter is licht verstandelijk gehandicapt en heeft
een vorm van autisme. Met een zogenaamde slapende Wajonguitkering heeft zij een
vast contract bij de supermarkt en kan zij ondanks haar beperkingen toch
zelfstandig mee doen in de samenleving. Maar dat lukt alleen dankzij de
zorgtoeslag, de huurtoeslag, haar PGB, de WMO, en de Wajong.

Stuk voor stuk onderwerpen die het kabinet gaat ‘hervormen’, al komen zij
niet allemaal in zijn lijstje voor. De vraag die ik namens haar aan de premier
voorleg is deze: waarom vindt hij het verantwoord en fatsoenlijk deze
beslissingen te nemen die zo duidelijk ten koste gaan van haar dochter en die
haar in haar bestaansmogelijkheden bedreigen. Terwijl zij precies doet wat de
premier altijd zegt te willen: haar verantwoordelijkheid nemen. Is de premier
bereid bij de verantwoording over beleidsdoelen niet enkel te kijken wat er per
regeling of begroting bereikt wordt, maar ook of mensen door de stapeling van de
bezuinigen op allerlei regelingen het leven niet onmogelijk wordt gemaakt?

Voorzitter,
Op dit lijstje van Rutte gaat mijn fractie het kabinet niet afrekenen. Wij
vinden het belangrijk dat de komende jaren geen verloren jaren worden. Wij
houden het op de vragen die ik aan het begin stelde, vragen die de toekomst
onder ogen zien, mensen in staat stellen op een volwaardige en fatsoenlijke
manier deel te nemen aan de samenleving – die ook echt een samenleving ìs.

En dus, voorzitter, rijst de vraag wat we nu moeten met dit lijstje. Het
kabinet stelt voor om de kamer te informeren over de stand van zaken van dit
lijstje bij de komende verantwoordingsdag. Ik vind het, het zal niet verbazen,
te beperkt voor verantwoordingsdag. Ik wil het kabinet vragen om voor het einde
van het kerstreces met een plan van aanpak te komen en daarbij ook op andere
beleidsterreinen de uitgangsituatie weer te geven en heldere doelen te stellen
zodat de kamer de voortgang kan bij houden.

Het zal mijn fractie er niet van weerhouden het kabinet bij voortduring de
vragen voor te houden, die ik in het begin stelde.

En daarmee, voorzitter, kom ik tot een omvattende vraag aan de premier: kan
hij mij uitleggen hoe zijn lijstje met hervormingen, blijkbaar de kern van het
kabinetsbeleid, bijdraagt aan het beantwoorden van de van de centrale vragen die
ik aan het begin stelde?’

Delen: