Samenvatting essay werkgroep volkshuisvesting van de PvdA

Samenvatting essay werkgroep volkshuisvesting van de PvdA

Door De Redactie op 18 juni 2016 Delen  

Onze waarden voor het wonen
samenvatting essay werkgroep volkshuisvesting van de PvdA

Een huis waar je je thuis voelt. Waar je tot rust komt, ontspant en leeft. Alleen, met een partner of je gezin. Voor iedereen zijn de woonwensen verschillend: in welke plaats je wil wonen, of met hoeveel personen, of hoeveel je aan huur of hypotheek kunt en wil betalen. Maar zeker is dat iedereen op een plek wil wonen waar je je thuis voelt.

Het belang van een goede woning is niet nieuw. De overheid is in Nederland – in tegenstelling tot veel van onze buurlanden – altijd heel actief geweest in het voorzien van voldoende, goede en betaalbare woningen. “De bevordering van voldoende woongelegenheden is voorwerp der overheid” staat zelfs in artikel 22 van de Grondwet. Onder aanvoering van sociaaldemocratische volksvertegenwoordigers hebben nationale en lokale overheden altijd ruimhartig geïnvesteerd in de naoorlogse wijken, de stadsvernieuwing en de Vinex. Naast de bouw van extra woningen en de herstructurering van de na-oorlogse wijken, is vanwege onze vergrijzende bevolking aandacht nodig voor de combinatie van wonen en zorg.

Naast voldoende woningen moeten huizen ook betaalbaar zijn voor iedereen in de samenleving. De huur of hypotheek is voor bijna iedereen de grootste kostenpost in het huishouden. Daarom is er van oudsher via de woningcorporaties gezorgd voor een goede balans tussen huizen in de vrije markt, en huizen die beschikbaar zijn voor mensen met een kleinere beurs. Bijna een derde van de Nederlandse huizen maakt deel uit van de zogenaamde sociale woningvoorraad, waardoor er voor iedereen een plek kan zijn om te wonen.

De laatste decennia is er echter een verschuiving gaande. De markt is dominanter geworden en omvat een steeds groter deel van het beschikbare woningaanbod. Met als gevolg dat mensen een steeds groter deel van hun inkomen kwijt zijn aan wonen en er minder huizen zijn voor mensen met een kleine beurs. Goed wonen voor mensen met een kleiner inkomen komt daardoor steeds meer onder druk. Dat is een zorgelijke ontwikkeling.

Om deze ontwikkeling een halt toe te roepen, zal huisvesting opnieuw onderwerp moeten worden van politieke discussie. De PvdA zal in het verkiezingsprogramma van 2017 aangeven welke politieke keuzes gemaakt moeten worden om wonen voor iedereen toegankelijk en betaalbaar te houden. Nu het verkiezingsprogramma wordt geschreven, heeft de werkgroep volkshuisvesting van de PvdA een discussiestuk geschreven om de politieke keuzes voor de komende jaren bloot te leggen. De werkgroep komt met een aantal concrete aanbevelingen aan de commissie die een opzet maakt voor het verkiezingsprogramma. Deze aanbevelingen zijn gebaseerd op een drietal waarden voor het wonen:

  • Toegankelijkheid: er zullen meer huizen moeten worden gebouwd, op plekken waar mensen willen wonen
  • Betaalbaarheid: iedereen moet goed kunnen wonen voor een eerlijk deel van het besteedbaar inkomen
  • Zeggenschap: bewoners moeten meer te zeggen hebben over de plek waar ze wonen

Toegankelijkheid

Veel sociale huurwoningen, waar eerst mensen met een lager inkomen woonden, zijn in de voorbije jaren geliberaliseerd. Daarmee wordt bedoeld dat de huurprijzen werden verhoogd. Daarnaast is een deel van de sociale huurwoningen verkocht. Dit gebeurde met name op de plekken waar veel vraag naar huizen is, zoals de centra van steden in de randstad. Hierdoor is het voor mensen met een kleinere portemonnee onmogelijk geworden op deze plekken te gaan wonen. De PvdA wil een samenleving waar mensen met elkaar samen kunnen wonen, en niet de lagere inkomens naar de buitenwijken worden gedwongen of zelfs helemaal uit de stad. Daarom stelt de werkgroep een aantal maatregelen voor om alle woongebieden divers en voor iedereen toegankelijk te maken.

Door de groei van het aantal huishoudens in ons land zijn er zo’n vijfhonderdduizend tot één miljoen extra woningen nodig. De invoering van een zogeheten aanbodnorm moet ervoor zorgen dat er overal voldoende woonaanbod is. Gemeenten hebben de verplichting om hiervoor te zorgen. De aanbodnorm is een objectieve norm, die gerelateerd is aan de bevolkingssamenstelling van de regio, en de verwachte demografische ontwikkeling. Is er een tekort aan passende woningen voor een bepaalde groep, dan is er een wettelijke verplichting woningen te bouwen. Is er aantoonbaar een overschot aan huizen, dan mogen woningen (al dan niet tijdelijk) tegen marktprijzen verhuurd of verkocht worden. Gemeenten die om financiële redenen niet kunnen voldoen aan de wettelijke eisen, kunnen gebruik maken van het in te stellen Rijksfonds voor het Wonen.

Betaalbaarheid

Een goede woning moet voor iedereen bereikbaar zijn, dus ook voor mensen die per maand minder te besteden hebben. Sociale woningbouw en het huidige systeem van huurpunten en -toeslag moeten ervoor zorgen dat iedereen op een goede plek kan wonen. De praktijk blijkt echter weerbarstig: een te groot deel van de bevolking ziet meer dan een derde van het beschikbaar inkomen verdwijnen in woonlasten (huur en energie). De werkgroep wonen van de PvdA stelt een eerlijker systeem voor via de invoering van een zogenaamde woonquote. De woonquote is het deel van het inkomen dat, volgens de NIBUD-normen, maximaal besteed kan worden aan de woning, en wordt mede gebaseerd op de huishoudsamenstelling. Naast de huur worden ook de energiekosten opgenomen in de woonquote. De verhuurder zal bij de vaststelling van de huur zich aan deze woonquote moeten houden, om de woning betaalbaar te houden voor de huurder. Omdat de woonlasten nooit groter kunnen zijn dan een redelijk deel van het inkomen, kan het systeem van huurtoeslag worden afgebouwd. Door de energiekosten op te nemen in de woonquote is er voor de verhuurder een extra reden om huizen duurzaam te (ver)bouwen.

Zeggenschap

Om je thuis te kunnen voel in je huis, moet je ook zeggenschap hebben over hoe je huis eruit ziet, over onderhoud, de buurt of je oprit. Voorheen was dat voorbehouden aan huisbezitters; huurders waren afhankelijk van de welwillendheid van de verhuurder. Met de laatste herziening van de woningwet is er al meer zeggenschap voor huurders, en de werkgroep wil dat verder uitbreiden. De woningcorporaties, die publiek instellingen zijn, zullen gedemocratiseerd moeten worden. Dat kan door huurders een directere invloed te geven op het beleid van de woningcorporatie. Daarnaast moet de huurder het recht krijgen op zelforganisatie. Dat kan in de vorm van een ‘recht op beheer’. De oprichting van wooncoöperaties – groepen bewoners die samen het eigendom, onderhoud en/of de inrichting van huizen voor hun rekening nemen – zullen ruim baan moeten krijgen in de komende jaren. De PvdA wil dat bij verkoop van sociale huurwoningen de zittende huurders het eerste recht krijgen een wooncoöperatie te vormen. Op deze manier ontstaat er een sociaal woonstelsel dat bestaat uit woningcorporaties en wooncoöperaties, waarvan de bewoners zelf de woning verkrijgen in de vorm van sociale huur of koop. Met als uiteindelijke doel: meer invloed voor bewoners op hun eigen woning, zodat iedereen zich thuis voelt in zijn huis.

Dit zijn een paar voorstellen die de werkgroep wonen meegeeft aan de verkiezingsprogrammacommissie van de PvdA. Ben je nieuwsgierig geworden? Lees dan hier het hele essay [PDF].

PvdA-werkgroep Volkshuisvesting, bestaande uit:
Hans Spekman (voorzitter), Lex de Boer, Adri Duivesteijn, Anita Engbers, Toon Geenen (secretaris), Hein de Haan, Tom Leenders, Ernst van der Leij, Mary Fiers, Hamit Karakus, Eef Meijerman, Michiel Mulder, Albert de Vries, Egbert de Vries, Barend Wind, Christiaan Winkel.

Delen:

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma