Terugroepen ambassadeur Suriname goede eerste stap

Terugroepen ambassadeur Suriname goede eerste stap

Door Frans Timmermans op 13 april 2012 Delen  

Minister Rosenthal
roept
ambassadeur Jacobi uit Suriname terug naar Nederland
. Dat is een goede
eerste stap. Rosenthal zegt er bij: ‘De verdachten komen Nederland in ieder
geval niet in.’ Ik mag toch hopen dat verdachten die hier gewoon in de bak horen
er wel in mogen om hun straf uit te zitten? Bouterse is veroordeeld voor
drugscriminaliteit. Hij moet zijn straf nog uitzitten. Dat betekent in
Nederland, waar normaal gesproken twee derde wordt uitgezeten, dat hij zeven
jaar moet brommen.

Eerder deze week publiceerde NRC Handelsblad mijn opiniestuk met de titel
‘Nederlandse regering mag niet zwijgen over Suriname’. Klik op ‘lees verder om
het te lezen.

Opiniestuk zoals verschenen in NRC Handelsblad op dinsdag 3 april.

‘Nederlandse regering mag niet zwijgen over Suriname’

Nederland en Suriname zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wij delen
honderden jaren geschiedenis, wij delen een taal; onze gemeenschappen zijn
verweven, aan beide zijden van de oceaan. Niets kan dit veranderen. Geen ruzie
tussen regeringen, geen onenigheid tussen politici, geen crimineel die zijn in
Nederland opgelegde straf weet te ontlopen.

Daarom moeten wij elkaar altijd de waarheid zeggen. Daarom moeten wij luid en
duidelijk aan de Nationale Assemblee laten horen dat wij de aanpassing van de
amnestiewet schokkend vinden. Dat het aannemen van een dergelijke wet niet
zonder gevolgen kan blijven voor de politieke en diplomatieke relatie tussen
Nederland en Suriname.

Nu is het moment om kleur te bekennen. Om te laten weten dat het door een
parlement ingrijpen in een lopend proces in strijd is met internationale
mensenrechtenverplichtingen die Suriname uit vrije wil is aangegaan, zowel in
verband van de Verenigde Naties als in de Organisatie van Amerikaanse Staten
(OAS), de Europese Unie en in de bilaterale relatie met Nederland.

Wat zou Nederland kunnen doen als de amnestiewet wordt aangepast? Als
waarnemer bij de OAS kan Nederland de kwestie daar aankaarten. Suriname is lid
van de OAS en heeft zich in dat kader verplicht tot het naleven van de regels
van de rechtsstaat, waaronder de scheiding der machten, die duidelijk door de
politieke ingreep in een lopend strafproces wordt geschonden. De OAS zou daarom
maatregelen tegen Suriname kunnen treffen. Een gang naar het Inter-Amerikaanse
Hof voor de Mensenrechten is daarbij een mogelijkheid. Zo is Suriname ook eerder
door het Hof veroordeeld voor het niet-vervolgen van de moord, onder
verantwoordelijkheid van de huidige president Bouterse, op ongeveer vijftig
mensen, onder wie kinderen en zwangere vrouwen, in het dorp Moiwana. Verder kan
worden onderzocht of er mogelijkheden zijn in het Raamverdrag Nederland-Suriname
om maatregelen te nemen die de Surinaamse regering treffen. In dat verdrag staat
namelijk ook de verplichting de rechtsstaat te bevorderen. De relatie tussen
Suriname en de EU zou kunnen worden beperkt of opgeschort, omdat Suriname de
verplichtingen ten aanzien van mensenrechten niet nakomt. Er is een jaarlijkse
conferentie van de EU met partnerlanden uit Afrika, de Caraïben en de Pacific,
die dit jaar in Paramaribo zou plaatsvinden. Nederland zou kunnen voorstellen
deze naar elders te verplaatsen.

De Nederlandse regering hult zich tot nu toe in stilzwijgen en werkt in de EU
aan een gezamenlijke verklaring. De Amerikaanse, Britse en Canadese ambassadeurs
hebben in Paramaribo heel helder tegen de autoriteiten gezegd dat een gewijzigde
amnestiewet gevolgen zal hebben voor de relaties. Nederland heeft dat niet
gedaan en dat is onbegrijpelijk en onverstandig. Is de regering verlamd door de
vrees voor ‘neokoloniaal’ te worden uitgemaakt? Of speelt de ervaring mee dat al
zeventig jaar alle Nederlandse regeringen fout op fout stapelen in de relatie
met (voormalige) koloniën en gebieden overzee, van Indonesië tot Suriname en de
Antillen? In ieder geval noopt die ervaring tot voorzichtigheid en
bescheidenheid, maar is geen excuus voor politieke verlamming.

Dertig jaar geleden vonden de decembermoorden plaats. Vijftien mannen werden
van huis gelicht, sommigen vreselijk gemarteld en allemaal als beesten
afgeslacht. Hun nabestaanden en vrienden, in Suriname en in Nederland, wachten
al dertig jaar op gerechtigheid. Zij rouwen om hun dierbaren, zij zijn boos dat
de daders niet zijn bestraft. Nu is er eindelijk uitzicht op een uitspraak van
de militaire rechter. Nu kan eindelijk het recht zijn loop hebben. En dat dreigt
te worden gedwarsboomd, door of namens dezelfde mensen die onder sterke
verdenking staan rechtstreeks bij de moorden betrokken te zijn.

Als de Surinaamse volksvertegenwoordiging ervoor kiest het recht hier niet de
vrije loop te laten, zal zij de Surinaamse rechtsstaat een ernstige slag
toebrengen. In Latijns-Amerika hebben parlementen de moed gehad de pijnlijke
bladzijden van de eigen dictatoriale geschiedenis onder ogen te zien. De
ervaringen van Argentinië en Chili laten zien dat verzoening pas mogelijk is
nadat de rechter zijn werk heeft gedaan en daders ter verantwoording heeft
geroepen. Zonder gerechtigheid geen verzoening, ook niet met een
verzoeningscommissie als doekje voor het bloeden.

De Nederlandse regering had dit meteen en in heldere taal namens alle
Nederlanders aan de Surinaamse regering moeten overbrengen. Gemeenschappen die
door het lot onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, kijken niet weg als zij
iets zien gebeuren wat het daglicht niet verdraagt.

Delen: