Pas op plaats met marktwerking in zorg

Pas op plaats met marktwerking in zorg

Door Eeke van der Veen op 15 september 2010 Delen  

Minister Klink wil ziekenhuizen korten omdat ze te veel uitgeven. De rechter
heeft
hier vooralsnog een stokje voor gestoken
, omdat het niet de schuld van
ziekenhuizen zou zijn dat de vraag naar zorg stijgt. Volgens mij ligt het
probleem niet alleen bij een groeiende vraag, maar ook bij de invloed van
marktwerking en financiële prikkels, die ervoor zorgen dat het zelfs loont om
zonder strikte medische noodzaak te behandelen. Het lijkt me daarom hoog tijd
dat de minister van koers verandert.

De Tweede Kamer heeft het voorstel van minister Klink om de ziekenhuizen te
korten gesteund, omdat zij hun budgetten overschrijden. Minister Klink wil
echter niet erkennen dat veel van deze kostenstijgingen uit marktwerking volgen.
Ziekenhuizen worden beloond voor het aantal behandelingen dat ze uitvoeren. Hoe
meer behandelingen, hoe meer ze verdienen.

De praktijk leert nu dat ziekenhuizen vooral bezig zijn met een zo groot
mogelijke ‘productie’. Alles draait om het uitbreiden van het marktaandeel. De
kwaliteit van de behandelingen neemt echter niet toe. Er komen zelfs steeds meer
signalen dat het minder wordt. Ook is het nog maar de vraag of al die
behandelingen medisch allemaal even nuttig zijn. Ik heb altijd gewaarschuwd voor
deze gevolgen van marktwerking in de zorgsector.

De brancheorganisatie van de ziekenhuizen (NVZ) ging in beroep tegen het
voorstel omdat ziekenhuizen vinden dat ze geen schuld hebben aan de
kostenoverschrijding. De rechter geeft hen gelijk, omdat de minister met het
huidige beleid bewust kiest voor een ‘open-end regeling’.

Er bestaat geen plafond voor het bedrag dat ziekenhuizen mogen declareren.
Elke behandeling die plaatsvindt levert geld op. Daardoor loont het om maar
zoveel mogelijk behandelingen uit te voeren. Marktwerking zorgt er zo voor dat
‘zorg verkopen’ een doel op zich wordt.

Met deze uitspraak heeft de minister niet langer een stok achter de deur om
de zorg betaalbaar te houden. Hij kan immers niet ingrijpen als de ziekenhuizen
hun budgetten overschrijden, terwijl er wel gemeenschapsgeld in de ziekenhuizen
wordt geïnvesteerd. Ik heb jarenlang geprobeerd de minister op de mogelijke
gevaren van marktwerking in de ziekenhuiszorg te wijzen en gewaarschuwd voor de
waarschijnlijkheid van dit soort ‘niet te voorziene’ kostenoverschrijdingen.

De Raad voor de Volksgezondheid (RVZ) en het Centraal Planbureau hebben
bovendien vastgesteld dat marktwerking en prestatieprikkels de kosten flink
opvoeren zonder dat er enige kwaliteitsverbetering zichtbaar is. Maar al mijn
moties ten spijt, de minister heeft er geen gehoor aan gegeven.

Mochten de Nederlandse ziekenhuizen deze zaak winnen, dan heeft de
Nederlandse gezondheidszorg bij ongewijzigd beleid een groot probleem. Want met
alsmaar stijgende kosten door marktwerking, wordt het enorm moeilijk om het met
z’n allen op te brengen. Op die manier komt de solidariteit in gevaar en kunnen
ziekenhuizen voorlopig ongestoord hun gang gaan. Zeker als niemand de
ziekenhuizen op de vingers kan tikken. De minister lijkt blind voor deze
signalen.

Ik vraag me daarom af wie de publieke verantwoordelijkheid gaat nemen om de
zorgkosten in de hand te houden. De minister moet maatregelen nemen om te
voorkomen dat hij een tandeloze tijger wordt. Als er nu niets wordt gedaan en
het volgende kabinet doorgaat met de marktwerking in de ziekenhuiszorg, zal de
patiënt dat ongetwijfeld merken. Snijden in het basispakket, vaker een eigen
bijdrage en hogere premies zijn in dat geval niet ondenkbaar. Pas op de plaats
maken met marktwerking in de zorg is dan ook noodzakelijker dan ooit!