Kunduzakkoord schept onzekerheid

Kunduzakkoord schept onzekerheid

Door Ronald Plasterk op 19 mei 2012 Delen  

De Kunduz-groep maakt verkeerde keuzes. Bezuinigen moet op een manier die
nieuw perspectief biedt, lasten eerlijk verdeelt en de economie aanjaagt. Dat
schrijf ik in een opiniestuk in de Volkskrant.

Hieronder het gehele opiniestuk, zoals verschenen in de Volkskrant van
zaterdag 19 mei:

‘Het Kunduz-akkoord is officieel niet openbaar, maar alle maatregelen zijn
uitgelekt, dus tijd om er toch eens voor te gaan zitten. Je kunt bezuinigen op
een manier die nieuw perspectief biedt, lasten eerlijk verdeelt en de economie
aanjaagt, of op een omgekeerde manier. Ik loop de plannen langs en zal laten
zien dat dit akkoord de verkeerde keuzen maakt en dat het eerste mogelijk is.

Veiligheid en onderwijs zijn een prioriteit. Dan is het geen goed idee twee
jaar lang selectief de leraren en de politieagenten op de nullijn te zetten (zij
maken het leeuwendeel uit van de groep waarop bezuinigd wordt). Ik heb als
minister van Onderwijs met veel moeite jaarlijks een miljard vrijgemaakt om het
beroep van leraar ten opzichte van het bedrijfsleven aantrekkelijker te maken en
dat maakt dit akkoord ongedaan. Idem voor het zware beroep van politieagent. De
coalitie investeert netto niet in onderwijs en innovatie terwijl daar de
toekomst zou moeten liggen.

Het sterk verhogen van het eigen risico in de gezondheidszorg werpt een
drempel op voor mensen die geen hoog inkomen hebben. Deze maatregelen verlagen
niet de zorgkosten, ze verschuiven de lasten alleen van gezonden naar zieken.

Het grootste economische probleem in Nederland, vergeleken met buurlanden, is
het gebrek aan consumentenvertrouwen. Dan is het onverstandig voor dik 4 miljard
euro te ‘bezuinigen’ door de btw te verhogen. Men probeert dapper dit te
verkopen als het ‘luxetarief’, maar weet zelf dat dat onzin is. Behalve
etenswaren zitten alle dagelijkse boodschappen in het hoge btw-tarief: shampoo,
tandpasta, bestek, kleren, maar ook meubels, de loodgieter, de garage. De
maatregel raakt nauwelijks de sterke exportindustrieën, maar wel de
detailhandel, de horeca, zzp’ers, het mkb, net de bedrijven die het het zwaarst
hebben.

In een tijd dat mensen toch al vinden dat de overheid niet kan worden
vertrouwd en door onzekerheid geen geld uitgeven, in een tijd dat de vakbeweging
intern nog worstelt met de steun aan het AOW-akkoord, is het onverantwoord dat
het AOW-akkoord – de handtekening van Minister Henk Kamp nog nat – wordt
versnipperd. Het Kunduz-akkoord schept onzekerheid. Dit raakt mensen die
plotseling te horen krijgen dat ze vlak voor hun pensioen bijstand moeten gaan
trekken. Het extra geld voor mensen die na vijftig jaar zwaar beroep echt toe
zijn aan pensioen is wegbezuinigd.

Voor progressief-linkse partijen is het vreemd akkoord te gaan met het niet
terugdraaien van een aantal Rutte-maatregelen. Wie om het hardst protesteerde
toen de cultuursubsidies met 200 miljoen werden gekort en dat aanduidde als
‘typische PVV-rancune’ zou niet akkoord moeten gaan met het volledig doorzetten
van die korting. De btw-verhoging op de podiumkunsten wordt voor 48 miljoen
teruggedraaid. Fijn voor Joop van den Ende, maar daar heeft de muziekschool
niets aan. Ook verbazingwekkend dat de bezuinigingen op de kinderopvang
integraal worden overgenomen. Er is geen budget vrijgemaakt om de bezuiniging op
de sociale werkplaatsen terug te draaien. De bezuiniging op het persoonsgebonden
budget waartegen men kortgeleden op het Malieveld protesteerde, gaat voor het
grootste deel gewoon door.

De inkomenseffecten zijn nog niet bekend (kennelijk geen bezwaar om toch al
akkoord te gaan!). Maar nu al is duidelijk dat bovenmodale tweeverdieners minder
inleveren dan middeninkomens. Ook hier wordt getracht de werkelijkheid te
verdoezelen, want in deze cijfers zit nog niet de in gang gezette bezuiniging op
de kinderopvang of de forse ingreep in belasting op openbaar vervoer en ander
woon-werkverkeer, die werkende mensen grote bedragen gaat kosten. Er komt in de
belasting een kortstondige tijdelijke ‘crisisheffing’ voor hoge inkomens, maar
de achteruitgang voor de middeninkomens is structureel, jaar op jaar. De
inkomensverdeling wordt dus permanent schever.

De woningmarkt blijft op slot doordat men de minst verstandige combinatie van
oplossingen heeft gekozen. Ook blijven we elk jaar miljarden uitgeven aan
fiscale subsidie voor mensen die het niet nodig hebben: voor een hypotheek van
een villa van 2 miljoen kan je alles over de top van je inkomen blijven
aftrekken. Terwijl de huurders wel worden aangeslagen.

Het kan heel anders. Er lag een mooi amendement (nota bene van GroenLinks) om
de bankenbelasting te verhogen. Dat amendement – opbrengst 400 miljoen – is nu
afgeblazen. De aftopping van de aftrek van pensioenpremies, een permanente
belastingschijf voor echt hoge inkomens, het geleidelijk aftoppen van de
hypotheekrenteaftrek voor dure huizen, zorgkosten beperken door medisch
specialisten in loondienst te nemen en geen winstuitkering uit ziekenhuizen te
halen; met deze maatregelen maak je een sluitende begroting waarin alle
bovengenoemde maatregelen kunnen worden vermeden.

Het is prima dat het kabinet namens de Kunduz-groep een brief naar Brussel
heeft gestuurd (overigens heeft Frankrijk gewoon de oude begroting van Sarkozy
gestuurd, en geen boete gekregen, dus de drukte was iets overdreven). De club
van vijf wil de Kunduz-plannen nu doorzetten. Dan spreekt op 12 september de
kiezer. Wij zullen de komende maanden duidelijk maken dat er wat te kiezen valt.
Margareth Thatcher zei ooit: ‘There is no alternative.’ Maar dat is er wel. Er
is een alternatief waarbij je de begroting op orde brengt maar tegelijk
investeert in onderwijs en innovatie, lasten eerlijk verdeelt, en meedoet in een
Europese groeiagenda. Daar gaan de verkiezingen straks over.’

Delen:

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma