Kabinet van de happy few

Kabinet van de happy few

Door Job Cohen op 19 mei 2011 Delen  

Dit is niet het kabinet van de hardwerkende Nederlander, het is het kabinet
van de happy few. De happy few genieten in hun villa’s van de renteaftrek, maar
ondertussen voltrekt zich voor de starters een drama op de woningmarkt. Als ze
al een huurwoning krijgen gaan zij hogere huren betalen terwijl de weg naar een
koopwoning is geblokkeerd omdat er geen huis voor hen beschikbaar en betaalbaar
is. De topinkomens betalen niks extra’s om de rekening van de crisis te betalen,
terwijl kwetsbare mensen onder een lawine aan bezuinigingsmaatregelen worden
bedolven. De lonen aan de top stijgen weer, maar op het loon voor
overheidspersoneel, leraren en agenten is alleen al dit jaar een bezuiniging van
bijna 800 miljoen ingeboekt. En ondertussen zien zij de kosten voor de zorg en
kinderopvang stijgen.

Het liberalisme was ooit van de kansen voor iedereen, maar nu is het ruimbaan
voor de happy few en de rekening wordt betaald door de rest. Klik op lees verder
voor mijn integrale
spreektekst (pdf)
tijdens het zogeheten
verantwoordingsdebat
met het kabinet
.

Inbreng Job Cohen bij Verantwoordingsdebat op 19 mei 2011. Gesproken
woord geldt.

Voorzitter,
Dit is niet het kabinet van de hardwerkende Nederlander, het is het kabinet van
de happy few. De happy few genieten in hun villa’s van de renteaftrek, maar
ondertussen voltrekt zich voor de starters een drama op de woningmarkt. Als ze
al een huurwoning krijgen gaan zij hogere huren betalen terwijl de weg naar een
koopwoning is geblokkeerd omdat er geen huis voor hen beschikbaar en betaalbaar
is. De topinkomens betalen niks extra’s om de rekening van de crisis te betalen,
terwijl kwetsbare mensen onder een lawine aan bezuinigingsmaatregelen bedolven
worden. De lonen aan de top stijgen weer, maar op het loon voor
overheidspersoneel, leraren en agenten is alleen al dit jaar een bezuiniging van
bijna 800 miljoen ingeboekt. En ondertussen zien zij de kosten voor de zorg en
kinderopvang stijgen.

Het liberalisme was ooit van de kansen voor iedereen, maar nu is het ruimbaan
voor de happy few en de rekening wordt betaald door de rest. Waar dat toe leidt
weten we als we naar de VS kijken: stagnerende en dalende inkomens voor de
middenklasse, een lagere klasse die het hoofd niet boven water kan houden en de
allerrijksten worden ondertussen steeds rijker. De slippendragers CDA en de PVV
protesteren soms voor de bühne, maar aan de richting waarheen dit kabinet ons
land stuurt verandert het niets.

Voorzitter, de eerste verantwoordingsdag van een nieuw kabinet is altijd wat
merkwaardig. In de jaarverslagen legt dit kabinet vooral verantwoording af over
het beleid van het vorige kabinet. En 2010 blijkt een mooi jaar om
verantwoording over af te leggen. De criminaliteit is 19% gedaald in 2010 ten
opzichte van 2006, er zijn ruim 200 extra wijkverpleegkundigen aan de slag, de
huren zijn slechts 1,2% gestegen, de wachttijden in de schuldhulpverlening zijn
afgenomen, het aantal inburgeraars is spectaculair gestegen tot ruim 55.000, de
universiteiten leverden een absoluut recordaantal promovendi af en er zijn
minder zwakke scholen en minder schooluitval.

2010 was ook een jaar van economisch herstel. Nederland heeft succesvol de
zwaarste economische crisis sinds zeventig jaar het hoofd geboden. We hebben
niet de economie kapot bezuinigd maar kozen voor de deeltijd-WW, waardoor
tienduizenden vooral oudere werknemers hun baan behielden. We kozen voor
grootschalige steun aan banken en verzekeringsmaatschappijen, maar niet zonder
hen daarvoor een stevige rente voor die leningen te vragen. En we kozen niet
voor paniekerig hakken in het onderwijs, de zorg en de uitkeringen, maar voor
het in kaart brengen van structurele bezuinigingen en hervormingen op lange
termijn.

Ja voorzitter, het klopt dat door deze aanpak het overheidstekort eerst flink
opliep. Maar het jaar 2010 laat zien dat het nieuwe kabinet nu de vruchten van
die aanpak plukt. Het overheidstekort is alweer flink gedaald, mede omdat de
banken en verzekeringsmaatschappijen maar al te graag die peperdure leningen zo
snel mogelijk wilden aflossen. De werkloosheid is alweer flink gedaald en we
hebben nu vrijwel de laagste werkloosheid in Europa. Onze export is alweer
groter dan vóór de crisis en onze bedrijven zijn sterk.

De aanpak van het vorige kabinet, tijdens de crisis niet te snel bezuinigen
en gericht investeren, was economisch verstandig en sociaal verantwoord. Hoe
anders zou dit zijn gelopen als Rutte twee jaar geleden al premier was. In 2009
stelde deze toenmalige oppositieleider nog voor om binnen anderhalf jaar 40
miljard euro te bezuinigen. Dan was er geen deeltijd WW gekomen maar permanente
werkloosheid; dan was de economie niet gegroeid, maar verder gekrompen. 
Economisch onverstandig en sociaal onverantwoord.

Na het beleid om de effecten van de crisis te verzachten, is de tijd nu
aangebroken om de rekening van de crisis te betalen. Ook nu moeten we kiezen
voor economisch verstandig en sociaal verantwoord beleid. En dat kan. Door lange
termijnhervormingen die Nederland sterker maken en door de rekening eerlijk te
delen. Maar de coalitiepartijen hebben belangrijke lange termijnhervormingen
taboe verklaard en laten nu de gehele rekening van de crisis met terugwerkende
kracht door gewone mensen betalen, mensen die part noch deel aan de crisis
hadden. Dat zijn gemiste kansen én oneerlijke keuzes.

Voorzitter,
Dit kabinet is niet zo van de verantwoording. Minister Donner vindt de wet
openbaarheid van bestuur lastig en veel te veel werk opleveren. Hij miskent
daarmee de essentie van onze democratie. Ik vind dat ernstig en wil daarom van
de Minister-President weten of hij het oordeel van minister Donner deelt.
Minister Hillen levert over 600 miljoen euro geen verantwoording. Minister van
Bijsterveldt levert verkeerde cijfers over passend onderwijs en schuift de
verantwoordelijkheid af.
Ook premier Rutte maakt weinig werk van verantwoordingsdag. Dat is vreemd, want
bij de presentatie van zijn regeerakkoord zei hij: ‘reken mij af op mijn
daden’.  Hoe kan de kamer dit doen als de Minister-President niet duidelijk
maakt waar die daden toe moeten leiden?  Waarom heeft hij deze dag niet
aangegrepen om aan aantal concrete doelstellingen van zijn beleid te formuleren?
Als die bezuiniging op Passend onderwijs zou bijdragen aan minder thuiszittende
kinderen, waarom legt hij zich bijvoorbeeld daar dan niet concreet op vast?

Voorzitter,
Ik snap wel waarom dit kabinet zich niet afrekenbaar wil maken. Want dan moet
het inzichtelijk maken wat de gevolgen zijn van zijn beleid. Dan moet het
erkennen dat het beleid noch economisch verstandig noch sociaal verantwoord is.
Dan moet het eerlijk vertellen dat veel bezuinigingen niet tot beter dit en
beter dat gaan leiden zoals we veel horen, maar dat het simpelweg pijn gaat
doen. Dat de bezuinigingen op het hoger onderwijs niet gaan leiden tot beter
onderwijs zoals het kabinet zegt, maar tot schraler onderwijs, dat hogere huren
zonder hervorming van de koopmarkt niet leiden tot een betere doorstroming op de
woningmarkt, maar tot verdere stagnatie en dat bezuinigen op de begeleiding voor
mensen met een arbeidshandicap niet leidt tot meer Wajongers aan het werk maar
minder.

Het kabinet zegt meer mensen met een arbeidshandicap aan het werk te willen
zien, maar bezuinigt de begeleiding weg. Ze vinden toch wel werk volgens de
staatssecretaris, want er komen grote tekorten op de arbeidsmarkt. Geen
probleem, niets doen is het devies, komt vanzelf goed. Laissez faire. Er zijn
tekorten op de arbeidsmarkt. Maar die tekorten zijn er vooral bij banen voor
mensen met een middelbare of hogere opleiding. Het komt niet vanzelf goed en
juist daarom zijn extra inspanningen in het onderwijs zo noodzakelijk.

Het vorige kabinet gaat de geschiedenis in als het kabinet dat tegen de
krachten van de crisis in de werkloosheid beperkt hield. Wil dit kabinet de
geschiedenis in gaan als het kabinet dat massaal mensen met een arbeidshandicap
thuis achter de geraniums zet? Of als het kabinet dat mensen met
arbeidsbeperkingen massaal laat werken als “working poor” / werkende armen?
Staan het CDA en de PVV gewoon toe dat sociale werkplaatsen omvallen en mensen
op de wachtlijst niet meer aan de bak komen?

Bestuurders van alle politieke kleuren komen in verzet tegen het
bestuursakkoord van Rijk en lagere overheden, en dat is natuurlijk niet voor
niets. Het kabinet heeft maar één heldere doelstelling, 1,8 miljard euro minder
naar de Wajongers en WSW-ers, en wil niet eens weten  wat voor gevolgen dat voor
mensen heeft. Ik daag het kabinet uit om niet in de eerste plaats een financiële
doelstelling maar een menselijke doelstelling te hanteren. Een doelstelling die
óók inhoudt dat iedereen die kan werken, moet werken.

Waarom legt het kabinet zich niet vast op 25% meer mensen met een
arbeidshandicap aan het werk?

Voorzitter,
Wij ontvingen naast alle jaarverslagen twee A4-tjes van de Minister-President
over de 17 hervormingen die hij eerder bij elkaar geschraapt had. Twee
A4tjes,dat is best lang voor een brief waar niks instaat. Je gaat je zorgen
maken dat de beroemde two-pager met plannen die elk bewindspersoon moest
inleveren er ook zo uitzien. De premier is ook zo vriendelijk geweest een
bijlage erbij te doen. Daarin staat wanneer de Kamer geïnformeerd wordt over de
hervorming of wanneer het van plan is de plannen uit te werken. Maar niks over
een plan van aanpak, niks over de uitgangspositie – de zogenaamde 0-meting –
waardoor wij een vinger aan de pols kunnen houden zoals ons beloofd is en al
helemaal niks over de doelstelling die het kabinet beoogt met de zogenaamde
hervormingen. Het lijkt alsof de premier middel en doel met elkaar verwart. Het
doel is toch echt waar het om gaat. De premier spreekt in zijn brief over de
gerechtelijke kaart die leidend is bij de indeling van de politieregio’s, maar
dat interesseert eerlijk gezegd geen mens. Mensen willen weten hoeveel veiliger
het kabinet Nederland wil maken. De premier laat weten dat de heffingswet 1
januari 2014 in werking zal treden, maar starters willen weten hoeveel nieuwe
woningen er gebouwd gaan worden zodat ook zij weer kans maken op een eigen huis.
Mensen willen weten wat de ambitie van het kabinet is voor beter onderwijs en of
er straks voldoende leraren voor de klas van hun kinderen staan. Ik hoor graag
van de premier in zijn eerste termijn heel concreet en toetsbaar wat zijn
ambities zijn op onderwerpen waar mensen wat aan hebben, zoals veiligheid, werk
voor arbeidsgehandicapten, inburgering, de woningmarkt, en het onderwijs.

Voorzitter,
Verantwoording afleggen betekent vooral verantwoording afleggen over de effecten
van je beleid op mensen. Hierover staat in het briefje over de hervormingen een
zinnetje dat veel goed kan maken – als ik dat zinnetje ten minste juist
interpreteer. De Minister-President schrijft: ‘Dat alles laat onverlet dat
ondersteuning beschikbaar blijft voor hen die daarin niet zelfstandig kunnen
voorzien. Ook die waarborgen zijn gegeven in de hervormingen, zoals die in de
ouderenzorg, de arbeidsmarktpositie voor mensen met een beperking en de sociale
huurwoningmarkt.’ Waarborgen. Ik heb de minister-president in ons eerdere debat 
over zijn lijstje hervormingen gevraagd tenminste ook te kijken naar de
cumulatieve effecten van alle bezuinigingen op mensen. Wat gebeurt er met die
mensen als je alle bezuinigingen voor hen bij elkaar optelt? Verschillende
bezuinigingen raken immers dezelfde mensen, vaak mensen die het niet zelfstandig
redden. Ik heb de premier in het debat gevraagd te reageren op de zorgen van
mevrouw Seligman over haar lichtverstandelijk gehandicapte dochter. Dankzij hun
eigen initiatief woont en werkt zij relatief zelfstandig maar dat lukt alleen
door de begeleiding door de jobcoach, een Persoonsgebonden budget en regelingen
als de zorg- en huurtoeslag . Stuk voor stuk regelingen waar dit kabinet het mes
inzet. Mevrouw Seligman had de premier een brief gestuurd over haar zorgen. Ik
heb in het debat gevraagd te garanderen dat mensen zoals zij hun hoofd boven
water kunnen blijven houden. Ik kreeg daar toen geen antwoord op maar ik neem
aan dat de genoemde ‘waarborgen’  in de brief betekenen dat het kabinet nu wel
garandeert dat de bezuinigingen het mensen zoals de dochter van mevrouw Seligman
niet onmogelijk maakt relatief zelfstandig te kunnen wonen en werken? Kan de
premier deze ‘waarborgen’ specifieker maken? Om welke mensen gaat dit? En hoe
groot is die groep?

Een van de maatregelen die dezelfde mensen treffen is de IQ-maatregel waarmee
mensen met een IQ tussen de 70 en 85 geen aanspraak meer hebben op AWBZ-zorg.
Kortom, licht verstandelijk gehandicapten worden weggedefinieerd; gaat u maar
naar huis en redt uzelf. Er is besloten tot deze maatregel zonder dat het
ministerie enig idee heeft om wat voor mensen het gaat, om hoeveel en met welke
andere problemen deze mensen kampen. Het CVZ is vernietigend over dit plan en
stelt in een recent rapport: “De cumulatie van maatregelen brengt grote gevaren
voor de doelgroep met zich mee en heeft ernstige maatschappelijke gevolgen”. Ook
hier hoor ik graag hoe het kabinet de waarborgen –ondersteuning blijft
beschikbaar voor hen die daarin niet zelf kunnen voorzien- concreet gaat 
invullen.

Voorzitter,
Bij verantwoording hoort het hanteren van de juiste cijfers. Het is schokkend
hoe dit kabinet met de cijfers over zorgleerlingen is omgesprongen. Vele malen
is er met de Kamer over gedebatteerd, een zeer kritische Kamer. Vele malen zijn
foutieve cijfers gebruikt om de omstreden bezuinigingen te verantwoorden. 
Eerder bleek al dat de vaak genoemde 3,7 miljard (de kosten van zorgleerlingen)
anderhalf miljard te hoog zijn.  En wat doet het kabinet als de cijfers niet
blijken te kloppen? Op een achternamiddag het foutje wegstoppen in een brief aan
de Kamer. Ik mag hopen dat dit niet een voorbode wordt van hoe dit kabinet denkt
om te gaan met cijfers en verantwoording en met het informeren van de Kamer.
Excuses lijken me het eerste wat op zijn plaats zou zijn. Ik hoor graag wat de
premier van deze gang van zaken vindt. Het is nu van belang dat de juiste
cijfers boven tafel komen, zodat wij op basis daarvan over de voorgestelde
bezuinigingen kunnen spreken. Ik verzoek de premier daarom de Kamer op korte
termijn een concreet en correct overzicht van de ontwikkeling van het aantal
zorgleerlingen toe te sturen, ontdaan van alle dubbeltellingen, ontdaan van
retoriek, en op basis van een heldere en eenduidige definitie van
‘zorgleerling’.

Voorzitter,
Afgelopen december heeft de PvdA naar een zwaar wapen gegrepen na de behandeling
van de begroting Defensie. Wij wensten daar geen verantwoordelijkheid voor te
nemen. Dat deden wij toen met pijn in ons hart. Onze krijgsmacht, de mensen die
er werken verdienen namelijk zo veel mogelijk steun. Maar de situatie bij
Defensie is al jaren zorgwekkend. Minister Hillen heeft die zorgen allerminst
kunnen wegnemen en op deze verantwoordingsdag moeten we helaas constateren dat
die zorgen meer dan terecht zijn. De rekenkamer noteert maar liefst 22
onvolkomenheden. Daar komt nog bovenop dat Hillen over 600 miljoen geen
verantwoording kan afleggen en het op orde brengen van de financiële en
materiële puinhopen veel te traag gaat. Dat gekoppeld aan de stevige
bezuinigingen die zijn aangekondigd levert een onverantwoorde situatie op, waar
veel mannen en vrouwen bij de krijgsmacht de dupe van dreigen  te worden. Die
mensen voorzitter, verdienen echt beter.

Voorzitter,
Ik sluit af. Een kabinet voor de happy few is slecht voor de economie en slecht
voor de mensen. Vandaag zijn de maatregelen van het kabinet nog niet
neergedaald, maar als wij hier volgend jaar op verantwoordingsdebat weer staan,
en de premier presenteert trots de gehaalde doelstelling in zijn
bezuinigingsmonitor maar is vergeten om naar al die mensen buiten de happy few
te kijken, naar al die mensen bij wie de bezuinigingen zich opgestapeld hebben,
naar al die mensen die hun baan verliezen en de eindjes niet meer aan elkaar
kunnen knopen, dan is ons land er niet sterker op geworden. En dat zou de echte
doelstelling van een premier van alle Nederlanders moeten zijn.’

Delen:

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma