In memoriam: Arend Jan Voortman

In memoriam: Arend Jan Voortman

Door De Redactie op 9 januari 2012 Delen  

Op 2 januari 2012 overleed Arend Jan Voortman, oud-lid van de Tweede Kamer
van 1971 tot 1982 voor de Partij van de Arbeid. Rudy Rabbinge, oud-Eerste
Kamerlid, hoogleraar maar vooral vriend van Arend Jan, leerde hem in 1969 kennen
tijdens de democratiseringsbeweging in de PvdA Wageningen. ‘Hij was een markant
persoon die zowel binnen als buiten politieke bestuursorganen een enorme
bijdrage heeft geleverd aan het beleid – op het gebied van landbouw, natuur,
wetenschap, klimaat en energie.’

‘Arend Jan was afkomstig uit een boerengeslacht uit de Achterhoek. In het
gehucht Gelselaar waar hij op 22 september 1930 werd geboren, werd hij op 7
januari ten grave gedragen. Zijn hele leven stond in dienst van een passie voor
goed beleid, gefundeerd op goede beginselen, gedegen analyses en
onbevooroordeelde meningen.

Hij was na zijn studie aan de Landbouwhogeschool in Wageningen werkzaam op
het gebied van Planologie, Ruimtelijke Ordening, Agrarische Geschiedenis en
Landbouwbeleid. In de 60-er jaren speelde hij een belangrijke rol als
wetenschappelijk staflid in de democratiseringsbeweging en speelde een
prominente rol in het Verbond van Wetenschappelijk Onderzoekers. Als secretaris
van deze organisatie die zich in de koude oorlogsjaren niet liet ringeloren en
de relaties met wetenschappelijke organisaties in de Sovjet Unie in stand hield,
gaf hij leiding aan discussies over kernenergie, genetische modificatie in de
70-er en 80-er jaren.

Op zoek naar goede argumenten, goede analyses, goede feiten en niet buigend
voor macht of druk, legde hij de basis voor een goede dialoog over een groot
aantal maatschappelijke, politieke keuzes, die voortkwamen uit wetenschappelijke
mogelijkheden. Nieuw Linkser van het eerste uur en mede vormgever van ‘Tien over
rood’, droeg hij bij aan herijking van beginselprogramma en
verkiezingsprogramma’s in de 70-er jaren. Hij droeg actief bij aan de discussie
in verschillende partijorganen en kwam bij de verkiezingen van 1971 in de Tweede
Kamer.

Daar werd hij woordvoerder voor Landbouw en droeg daarnaast intensief bij aan
het Ruimtelijke Ordeningsbeleid, milieubeleid en wetenschapsbeleid. Zo werd de
reconstructiewet Midden Delfland, die menig Randstedeling nu in staat stelt in
het midden van die Randstad toch landbouw en natuur waar te nemen, en het gevoel
van ruimte te ervaren, op zijn initiatief tot stand gebracht. Hij drong
intensief bij aan de vele discussies over landbouwstructuurbeleid en herijking
van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Zijn pleidooien voor milieubeleid en
met collega’s de milieu-effect rapportage heeft geresulteerd in veel
evenwichtiger en genuanceerde beleidsvoorbereiding.

Arend Voortman was wars van vooroordelen, had een grote betrokkenheid bij de
sociaaldemocratische grondbeginselen, was een ‘vooruitgangs’-gelovige en had een
heldere opvatting over de rol die wetenschap moet spelen bij de voorbereiding
van het beleid. Politiseren en niet politiek bedrijven, dat was de rol van de
wetenschap, maar heldere politieke keuzes, goede vragen stellen en aandringen op
alternatieven dat was de rol van de politiek.

Na zijn actieve periode in de politiek was hij oprichter, eindredacteur en
hoofdredacteur van ‘Spil’. De missie van dit tijdschrift, de passie die hij aan
de dag legde om daarin een platform te bieden voor onafhankelijk,
wetenschappelijk gefundeerde en ongeclausuleerde analyses en artikelen, was meer
dan indrukwekkend. Hij slaagde erin met dit tijdschrift een grote invloed uit te
oefenen in het beleid. Op het gebied van landbouw, ruimtelijke ordening, milieu,
energie en klimaat. Met zeer grote inzet, zowel intellectueel, fysiek als
financieel, was hij in staat zo’n 30 jaar een zeer wezenlijke bijdrage te
leveren aan politiek en beleid. Dat werd ook erkend door de toekenning van de
Persprijs in 2010 door Wageningen Universiteit.

Die erkenning betekende veel voor hem en zijn passie voor goed
sociaaldemocratisch beleid had tot gevolg dat hij zo’n tien jaar geleden het
lidmaatschap van de PvdA opzegde omdat hij steeds meer teleurgesteld was over
het gebrek aan debat, de dominantie van managers, consultants en baantjesjagers
en afwezigheid van op principes en beginselen gebaseerde politiek.

Hij stond daarin niet alleen, en het is met vreugde te moeten vaststellen dat
meerderen door de Wiardi Beckman Stichting geëntameerde discussie over
uitgangspunten en waarden van harte toejuichen.

Arend zou dat ook zeker doen, in deze tijd is de behoefte aan die beweging
alleen maar toegenomen, het zou mooi zijn als daar ook politieke macht mee werd
gerealiseerd.

In de persoon van Arend Jan Voortman heeft de sociaaldemocratie een icoon
verloren, die stond voor passie, integriteit, goede analyse en praktische
vertaling naar politiek handelen.

Zijn vrouw Ineke, die hem altijd zo voluit steunde en versterkte door
kritische dialoog, zijn kinderen die hun vader kritisch volgenden, kunnen met
dankbaarheid terugdenken aan dit welbestede leven van hun partner en vader. Moge
dit hun tot troost zijn bij het verwerken van het verlies.’

Rudy Rabbinge, 9 januari 2012

Delen:

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma