Iedereen zou zich een buur als Duitsland wensen

Iedereen zou zich een buur als Duitsland wensen

Door Frans Timmermans op 5 januari 2010 Delen  

Hier volgt een opiniestuk van mij, zoals dat op 5 januari gepubliceerd is in
dagblad Trouw.

Mag de Duitse ambassadeur bij de 4 mei herdenking? Geen land heeft zo’n
helder beeld over zijn donkere verleden als Duitsland.

Er is onlangs uitgebreid stilgestaan bij de val van de Muur, precies twintig
jaar geleden. Het einde van de Duitse deling luidde ook het einde in van de
Europese deling en van het (Europese) communisme. Wellicht de belangrijkste
internationale gebeurtenis die ik in mijn leven zal meemaken.

Daarom is het logisch dat een ander jubileum van Duitsland wat minder
aandacht kreeg. In 2009 werd namelijk de Bondsrepubliek zestig. Op de puinhopen
van de nazi’s en onder strakke leiding van de bezettingsmachten begonnen de
West-Duitsers zestig jaar geleden aan een experiment dat wonderbaarlijk
succesvol bleek. Tegen alle verwachtingen in wisten zij niet alleen een
Wirtschaftswunder uit de grond te stampen, samen met de Fransen legden zij het
fundament voor de meest succesvolle vorm van internationale samenwerking die de
mensheid heeft gekend: de Europese integratie.

Even succesvol was de sociale, democratische en rechtsstatelijke ontwikkeling
van de Bondsrepubliek. In de jaren zeventig werd die rechtstaat zwaar op de
proef gesteld door de terreur van de RAF, maar ook deze test werd goed
doorstaan. Het Duitse verleden is door de samenleving voorbeeldig verwerkt.
Andere Europeanen, Nederlanders incluis, kunnen daar veel van leren.

Ik ken geen Europees land waar zo’n helder beeld bestaat van de donkere
bladzijden in de eigen geschiedenis. Misschien geen onbelangrijk gegeven wanneer
het 4/5 mei comité besluit over wie uit te nodigen bij de dodenherdenking op de
Dam.

Het einde van de Duitse deling was ook het begin van de definitieve kanteling
van het beeld dat in Nederland van Duitsland en de Duitsers bestaat. Misschien
kan voetbal helder maken wat ik bedoel. In 1988 werd Ronald Koeman nog luid
bejubeld toen hij met een Duits shirt zijn achterste afveegde na de gewonnen
halve finale bij het EK. In 2006, tijdens het WK in Duitsland, kozen de meeste
Nederlanders na de uitschakeling van Oranje voor Duitsland als favoriet.

Inmiddels is Duitsland ook een geliefde vakantiebestemming. Van alle landen
in onze buurt, lijkt Duitsland (samen met Vlaanderen) sociaal, economisch en
cultureel het meest op ons. Zeker veel meer dan Engeland, waar de Nederlandse
elite zich doorgaans zo graag aan spiegelt.

De Nederlandse politiek heeft in de afgelopen twintig jaar wel moeten wennen
aan de nieuwe positie van Duitsland in Europa. Door het einde van de deling werd
niet alleen de balans binnen Duitsland meer naar het Oosten getrokken, ook moest
het land meer zijn aandacht verdelen over de vele buurlanden, zodat er per saldo
minder politieke aandacht voor Nederland was.

Nog nooit is de samenwerking tussen Frankrijk en Duitsland zo innig geweest
als in de laatste paar jaar. Er is zelfs sprake van toenemende institutionele
integratie, zoals gezamenlijke kabinetszittingen, gezamenlijke ministeriële
bezoeken aan derde landen, gezamenlijke strategische keuzen die de agenda van
Europa in toenemende mate bepalen. Het duidelijke ongemak over deze ontwikkeling
hebben de andere EU-landen nog niet weten te adresseren.

Hierin schuilt een mooie uitdaging voor de Nederlandse diplomatie. Niet
alleen is de economische symbiose tussen ons en Duitsland welhaast compleet, ook
bij alle grote geopolitieke en strategische vraagstukken is er een zeer, zeer
grote convergentie tussen onze standpunten. Bovendien kan Nederland in Duitsland
nog steeds op grote welwillendheid rekenen, al kijkt men wel met toenemende
verbazing naar onze strapatsen in het net afgesloten decennium.

Wij hebben dus een prima uitgangspositie om een strategische partner van dit
grootste Europese land te blijven. Sterker nog, er is voldoende ruimte voor
verbetering, al was het maar omdat de grote sociaaleconomische keuzen waar alle
EUlanden voor staan tussen onze beide landen bijna per definitie veel dichter
bij elkaar zullen liggen dan bij andere landen. Daarnaast houdt Nederland een
unieke positie als brug tussen de continentale en Angelsaksische wereld. Ook aan
deze brug zal, bij de grote veranderingen die er aan komen, behoefte blijven
bestaan.

Vanuit Nederlands perspectief is Duitsland op zijn zestigste verjaardag niet
alleen een onverminderd belangrijk, maar bovendien ook een bijzonder prettig
land, met een goed politiek en maatschappelijk klimaat. Iedereen zou zich zo’n
grote buurman wensen. Het komt er nu op aan met zelfvertrouwen en realisme met
Duitsland samen te werken.

Delen: