Hoop op betere toekomst moet politieke leiders Egypte samenbrengen

Hoop op betere toekomst moet politieke leiders Egypte samenbrengen

Door Kirsten Meijer op 10 juli 2013 Delen  

Deze column sprak ik dinsdagavond uit op de publieksbijeenkomst van de Foundation Max van der Stoel over de politieke crisis in Egypte.

Vrijheid is geen luxegoed, maar onontbeerlijk om een menswaardig bestaan voor alle lagen van de bevolking mogelijk te maken. Dat besef leidde tot wat we twee jaar geleden nog de Arabische Lente noemden. In die twee jaar is ongelooflijk veel gebeurd. Positieve ontwikkelingen, maar ook veel leed, met de bloedige burgeroorlog in Syrië als historisch dieptepunt.

Vanavond hebben we het over Egypte. Op televisie zien we feestvreugde, maar ook onrust en regeringsleiders die hun zorgen uitspreken. Door de intensiteit van dit moment zouden we bijna vergeten dat het nog maar twee jaar geleden is dat er een einde kwam aan maar liefst 30 jaar dictatuur. Een dictatuur waar de noodwet veiligheidsdiensten en politie een vrijbrief gaf om dissidenten op te pakken, te martelen of te laten verdwijnen en vrije verkiezingen een fata morgana waren.

En nog maar een jaar geleden vonden de eerste vrije verkiezingen plaats. Een prille democratie is kwetsbaar en de verwachtingen waren hoog gespannen. Verwachtingen die Morsi en zijn team niet hebben kunnen waarmaken. Door zichzelf teveel macht toe te eigenen, anderen buiten spel te zetten en de grondwet erdoor heen te drukken werd de belofte van de revolutie geschonden.

Het laat eens te meer zien wat wij allemaal heel goed weten, maar soms ook vergeten met onze focus op spannende en makkelijk te duiden momenten zoals verkiezingen: Democratie is meer dan vrije verkiezingen. Het is dag in dag uit ervoor zorgen dat de stem van velen, ook van hen die niet aan de macht zijn, gehoord wordt. Het is de dialoog met je tegenstanders voeren en de rechten van minderheden garanderen. Ja, misschien is het wel polderen, soms meer dan je lief is. En het is niet met hulp van het leger aan de macht komen.

Sommige commentatoren hebben al geconcludeerd dat democratie niet is weggelegd voor een land als Egypte. Vanwege het ontbreken van een rechtsstaat, vanwege de corruptie, vanwege de verdeeldheid. Dit zijn zonder twijfel enorme barrières die overwonnen moeten worden. Om nog maar te zwijgen over het weer aan de praat krijgen van de economie, een andere voorwaarde om de politieke stabiliteit te herstellen en draagvlak te creëren voor welke nieuwe regering dan ook.

Toch vind ik het veel te vroeg voor zo’n conclusie. Na 30 jaar dictatuur en één keer vrije verkiezingen is het veel te vroeg om nu al de hoop op te geven.

Ik ben nu twee keer in Egypte geweest. Een keer om een training te geven aan jongeren van verschillende politieke partijen, variërend van communisten, liberalen tot islamisten. Stuk voor stuk waren deze jongeren gemotiveerd. Gemotiveerd om een betere toekomst voor hun land mogelijk te maken. Ook op straat was deze sfeer voelbaar en de vele politieke partijen die zijn ontstaan na het vertrek van Mubarak vertolken deze wens.

In vrijheid een menswaardig bestaan opbouwen. Dat streven bindt alle Egyptenaren, of het nu Moslimbroeders zijn of seculiere liberalen. Dat gezamenlijke streven kan en moet de basis zijn om samen te werken aan een nieuwe interim-regering, hoe moeilijk dat ook is.

Het wantrouwen tussen beide partijen is op dit moment te groot om samen om de tafel te gaan zitten, maar moet worden overwonnen. Dat het kan zien we in Tunesië. Terwijl afgelopen weekend in Egypte de onrust voortduurde vond in dat land het congres van onze zusterpartij FDTL/ Ettakatol plaats. FDTL/ Ettakatol maakt deel uit van de regering in Tunesië geleid door Ennahda, een aan de Moslimbroederschap verwante islamitische partij.

Ik sprak Samy Razgallah, de internationaal secretaris van de Tunesische partij afgelopen januari, de tweede keer dat ik in Cairo was. We waren daar voor de oprichting van het Arab Social Democratic Forum, een samenwerkingsverband van sociaaldemocratische partijen in de Arabische regio. Hij oogde vermoeid en legde uit dat de achterban niet altijd begrip heeft voor de compromissen die gesloten moesten worden. Door de dominantie van Ennahda in de coalitie is de uitkomst vaak moeilijk te verkroppen en de partij daalt in de opiniepeilingen. Toch kiest FDTL/ Ettakatol voor dialoog en tegen polarisatie. Op het congres afgelopen weekend sprak daarom ook de islamitische Ennahda partij vanaf het hoofdpodium.

Tony Blair, de speciale Midden-Oosten gezant van het Kwartet bestaande uit de VN, de VS, de EU en Rusland, riep dit weekend in de Guardian op om betrokken te blijven en de nieuwe machthebbers te helpen om de noodzakelijke hervormingen door te voeren. Hij zei:

‘This struggle matters to us. The good news is that there are millions of modern and open-minded people out there. They need to know we are on their side, their allies, prepared to pay the price to be there with them.’

Tony Blair heeft gelijk, deze open-minded people verdienen alle steun. Maar nog belangrijker nu is dat ook de in onze ogen misschien niet zo open-minded people, die veel draagvlak hebben in de Egyptische samenleving, beschermd en betrokken worden in het democratische proces.

Vanavond zullen we het zeker nog hebben over de zorgen over de rol van het leger, de verdeeldheid van de Egyptische samenleving en de groeiende armoede die de bevolking weinig reden tot hoop op betere toekomst geven. Toch is hoop op een betere toekomst precies datgene dat de politieke leiders in Egypte zou moeten samenbrengen om gezamenlijk een weg uit deze crisis te vinden. Dat proces verdient alle steun.

Delen: