Herinneringen aan Nelson Mandela

Herinneringen aan Nelson Mandela

Door De Redactie op 6 december 2013 Delen  

Bij mij thuis hangt een foto waarop een lachende Nelson Mandela omstuwd door enthousiaste aanwezigen een bomvolle De Meervaart in Amsterdam binnenkomt, waar hij een toespraak zal houden voor de PvdA-partijraad. Dat was in juni 1990, niet lang na zijn vrijlating van Robbeneiland. Door Jan Marinus Wiersma, Internationaal Secretaris 1987-1999.

Het was zijn eerste bezoek aan Nederland. Tot stand gekomen door een interventie van Wim Kok, PvdA-leider en vice-premier. Er was een discussie aan zijn bezoek voorafgegaan of Mandela wel officieel ontvangen kon worden in ons land. Hij was immers (nog) een privéburger en was het niet noodzakelijk voorzichtig te opereren zolang het blanke minderheidsbewind de macht nog niet had overgedragen? Wij vonden van niet en Kok trok het initiatief naar zich toe door gebruik te maken van de gelegenheid die Willy Brandt, voorzitter van de Socialistische Internationale, ons bood om Mandela in Bonn, op het hoofdkwartier van de SPD, te ontmoeten. Kok was daartoe speciaal uitgenodigd als co-voorzitter van de Afrika-commissie van de Socialistische Internationale. In die hoedanigheid had hij banden kunnen opbouwen met het ANC en leiders, zoals de latere president Oliver Tambo, die in ballingschap leefden.

Het kostte Wim Kok niet veel moeite om Mandela, en zijn entourage in de persoon van Cyril Ramaphosa, over te halen op korte termijn naar Nederland te komen. Daarbij speelden de persoonlijke contacten een belangrijke rol maar ook de door de Nederlandse anti-apartheidsbeweging verleende steun aan het Zuid-Afrikaanse verzet. Het werd dus formeel geen officieel bezoek maar dat was het uiteindelijk in feite wel, inclusief een ontmoeting met de koningin. Voor Mandela zal het niet veel uitgemaakt hebben. Hij genoot zichtbaar van de zeer enthousiaste ontvangst.

Enkele jaren later mocht ik Nelson Mandela opnieuw ontmoeten, nu in Kaapstad. Hij was inmiddels president geworden en wij waren in zijn kantoor uitgenodigd om de plannen toe te lichten die op verzoek van toenmalig minister Jan Pronk door de Nederlandse politieke partijen waren ontwikkeld om het prille democratiseringsproces in Zuid-Afrika vanuit Nederland te ondersteunen.

Er heerste twijfel of de ontmoeting wel zou doorgaan. President Mandela was op dat moment in het naastgelegen parlementsgebouw voor een debat naar aanleiding van zijn jaarlijkse rede over de staat van het land. Mandela vond ons bezoek echter blijkbaar belangrijk genoeg om even uit te breken. Dat had vooral te maken met zijn waardering voor Nederland, zei hij zelf. Graag verleende hij steun aan samenwerking tussen Nederlandse politieke partijen en Zuid-Afrikaanse. Vooral het aspect van met alle partijen wat doen, sprak hem aan.

Door ook activiteiten op te zetten met partijen die de blanke minderheid vertegenwoordigden, zou Nederland, met zijn culturele banden met de Afrikaners, aan de door Mandela gewenste brede verzoening kunnen bijdragen. Dat wij ook met hen gesprekken gingen voeren, juichte hij toe. De contacten leidden tot de oprichting – in 1994 – van de Stichting het Nieuwe Zuid Afrika die het de PvdA mogelijk maakte de banden met het ANC te verstevigen met uitwisseling- en trainingsprogramma’s. De stichting is later omgevormd tot het Nederlands Instituut voor Meerpartijen Democratie (NIMD).

Het was voor mij bijzonder om te mogen meewerken aan een uniek bezoek van Nelson Mandela aan Nederland en ik vond het een grote eer om met hem te mogen spreken over de democratisering van Zuid-Afrika. Hij besefte als geen ander dat zijn verkiezing tot president slechts het begin was van een gecompliceerd proces van verzoening. Daaraan op een positieve manier bijdragen, zag hij als zijn belangrijkste opdracht. Dat en zijn bijzondere persoonlijkheid – de manier waarop hij vorm en inhoud gaf aan zijn leven – zullen mij bij blijven. Alle wonden zijn helaas nog niet geheeld in zijn land en hopelijk zijn er anderen die zijn vaandel zullen overnemen.

Door Jan Marinus Wiersma, Internationaal Secretaris 1987-1999.

Delen: