Groepsdenken en mensdenken

Groepsdenken en mensdenken

Het botst in de Nederlandse maatschappij. Het botst in Den Haag. Een beetje
botst links met rechts. Dat botst zoals het altijd al botste. Over ditjes en
datjes en zusjes en zo’tjes. Vooral over rekensommetjes. Dingen waarin er een
gulden middenweg bestaat. Maar meer, harder en beslissender botst het tussen
twee manieren over hoe je tegen mens en maatschappij aan kijkt. Daar waar het
niet in de eerste plaatst centjes betreft. De hardste botsing is die tussen het
zogenoemde mensdenken en het groepsdenken.

Onder het motto ‘onafhankelijk en vrij, maar niet over de partij’ worden
op pvda.nl regelmatig columns gepubliceerd.

Dachten we dat mens zich bevrijd had uit het keurslijf van de gemeenschap.
Dachten wij dat onze individualiteit buiten schot was van de knellende banden
van wij en het zij. Niets is minder waar. We moeten het gewoon weer opnieuw
bevechten. De groepsdenkers winnen terrein terug. Plat gezegd en kort door de
bocht, maar in naam van de helderheid de volgende onderverdeling:

De groepsdenker vinden we bij de SP, de PVV en bij díe gelovigen die vinden
dat religie geen persoonlijke belijdenis is, maar een aangeboren opgeplakte en
onafschudbare identiteit. Mensdenkers gaan van de mens uit. Van zijn of haar
rechten en plichten. Van zijn of haar uniciteit, van de intrinsieke waarde van
de mens. De zelfstandig denkende mens, die zelfgekozen banden van solidariteit
met andere individuen aan kan gaan.

De groep partijen waar ideologisch de mensdenkers zich het meeste thuis
zouden moeten voelen loopt van Groen Links, via de PvdA en D66 naar de VVD. De
sociaal-democratie is een belangrijke pijler van het mensdenken, net zoals het
liberalisme dat is. Humanisten, feministen, allerhande vrije geesten en díe
gelovigen die geloof als privé-aangelegenheid zien, die vormen samen de club
mensdenkers. Een club die in Erasmus en Spinoza vroege en richtinggevende leden
had in het kikkerland.

Is de PvdA daarin dan zo anders dan de SP? Ja, hoewel we met de SP veel
raakpunten hebben waar het gaat over sociale rechtvaardigheid, daar staan
GroenLinks en de PvdA in de groeps- of mensdenkbotsing dichter bij de liberalen.

Een socialist wil groepen mensen emanciperen met veel overheidsingrijpen. Een
liberaal wil dat een individu emancipeert met weinig of geen overheidsrol. Een
sociaal-democraat wil het individu emanciperen met net genoeg
overheidsingrijpen. Net als bij de liberalen gaat het ons om de mens. Niet om de
groep. Een sociaal-democraat zal zich ongemakkelijk voelen bij de term
allochtoon. Een echte sociaal-democraat komt in het verweer wanneer men stelt
dat een religieuze mening meer waard is dan een seculiere.

In Eberhard van der Laan hebben we weer een echte sociaal-democraat die het
groepsdenken van Wilders en van de verstokte politiek correcte betuttelaars kan
en wil confronteren. Een minister die mensen niet onderverdeelt op huidskleur of
op welke religie hun ouders hebben. Maar ook iemand die religie weer terug wil
krijgen waar het hoort: in het gebedshuis. Een minister die niet wil dat religie
de seculiere werkelijkheid wil veranderen.

’Een winkel die zondags open is, komt uw kerk niet binnen. Een
wandschildering van een naakte persoon is niet meer dan een plaatje op uw
netvlies. Hand in hand wandelende homoseksuelen zijn niet meer dan twee
medeburgers die genegenheid koesteren voor elkaar.’ Maar ook een minister die
zegt; er wordt niet gediscrimineerd op ras of geslacht. Geen speciale plaatsen
in het theater voor vrouwen of zwarten. Zo denkt en redeneert de
sociaal-democraat Van der Laan.

In Mohammed Mohandis hebben we een JS-voorzitter die zelf wil bepalen wat hij
wel en niet gelooft. Een jonge PvdA’er die streeft naar een kleurenblinde en
rücksichtslos feministische PvdA. Een PvdA die het patriarchaat weer als vanouds
confronteert, onafhankelijk van de vraag of het seksisme uit religieuze of
seculiere hoek komt. Een PvdA’er die het op neemt voor persoonlijke vrijheid.
Voor keuzevrijheid. Gewetensvrijheid. Dat doet de mensdenker Mohandis.

Met Sharon Dijksma hebben we een staatssecretaris die niets moet hebben van
maatschappijvijandige indoctrinatie op religieuze scholen. Die optreedt wanneer
jonge kinderen sekse-apartheid of de minderwaardigheid van andersgelovigen wordt
bijgebracht. Die zegt dat geloven een recht is maar nooit een plicht en die
vindt dat Nederlandse kinderen dat op alle scholen moeten horen. Dat de daar aan
tegenovergestelde boodschap moet worden bestreden. Dijksma is door die
opstelling een mensdenker. Een sociaal-democraat.

Er blinken her en der weer sociaal-democratische sterretjes bij de PvdA. In
Den Haag en lokaal. Steeds meer sociaal-democraten tonen zich weer echte
progressieven die de moderniteit willen dienen en het reactionaire bestrijden. 
En er zijn er steeds meer. JS’ers, zoals Arne Mosselman. Lokale raadsleden als
Fouad el Hadji, Mary Dijkshoorn en Michiel Mulder. Mondige en onvermoeibare
opiniemakers als Marcel Duyvestijn van de vrijzinnige PvdA-website
liefdevollid.nl en niet te vergeten René Cuperus.

Er zijn veel, veel meer van dat soort PvdA’ers. We zien ze in de afdelingen,
ze discussiëren mee op de fora of ze mailen ons. Wanneer die mensdenkers zich
gaan roeren dan hebben de groepsdenkers een kwaaie aan hen. Wanneer die
mensdenkers de mouwen opstropen en op hun sociaal-democratische strepen gaan
staan, in de partij en daar buiten, in Den Haag en in de gemeenten, dan is de
sociaal-democratie in Nederland nog lang niet verloren.

Delen: