De burgerplicht om je stoepje schoon te vegen

De burgerplicht om je stoepje schoon te vegen

Door Mei Li Vos op 11 januari 2010 Delen  

Ik probeer niet te mopperen. Ben al vier keer finaal uitgegleden op mijn
fiets en heb inmiddels een drenzende hoofdpijn van die laatste val, waarbij ik
nogal met mijn hoofd op de stenen stuiterde. Na mij kletterden veel minder jonge
mensen dan ik op de straat. Zou ik het stadsdeel maar eens bellen en vragen of
ze nog een beetje zout over hebben voor dit spekgladde straatje?

Onder het motto ‘onafhankelijk en vrij, maar niet over de partij’
worden op pvda.nl regelmatig
columns gepubliceerd.

Dat voelde in eerste instantie als mijn burgerplicht, maar in tweede
instantie dacht ik dat het misschien wel asociaal was om alleen voor dit
straatje het laatste zout te vragen of ambtenarentijd te vragen. En in derde
instantie dacht ik dat ik misschien nog burgerplichtiger kon zijn door zelf die
straat proberen ijsvrij te maken. Maar ik heb geen ijsbikker of sneeuwschuiver,
bovendien bevindt de betreffende straat zich ver van m’n eigen huis. Om nu te
gaan wachten tot de ijzerwinkel verderop open was om de eventuele laatste
sneeuwschuiver en ijsbikkers zelf te kopen en andermans straat schoon te maken
vond ik wel weer erg veel burgerplicht.

Ik ben verder maar gaan lopen, maar ook dat was niet veiliger, omdat de
stoepen even glad waren door de aangevroren sneeuw. Bijna niemand veegt de eigen
stoep meer schoon, want dat hoeft niet meer. Vroeger stond in de algemene
plaatselijke verordening dat je je stoepje sneeuwvrij moest maken. Op straffe
van straf. Deze regel is afgeschaft omdat de regel niet te handhaven was. Moest
je ouderen of gehandicapten straffen die hun eigen stoep niet meer kunnen
aanvegen? En wat doe je als iemand op reis is en de sneeuwval niet in Nederland
meemaakt? Uit praktische overwegingen is deze regel afgeschaft. Dat is overigens
altijd een goed principe van wetgeving: als je het nobele doel niet kunt
waarmaken omdat mensen zich er toch niet aan houden of niet aan te houden zijn
dan is de regel zinloos en kan je hem net zo goed afschaffen. Thomas Hobbes zei
al dat een wet alleen maar zin heeft als de meerderheid van de mensen de wet
toch al uitvoert. Je stoepje aangeven is nu hooguit een burgerplicht. Niet
afdwingbaar, maar gewoon iets dat je doet als goede burger.

Thuisgekomen met een heviger wordende hoofdpijn kon ik me op niets anders
meer concentreren dan de burgerplicht tot het aanvegen van de eigen stoep. Op
internet en in de krant vond ik enige discussies. Ik wilde wel eens weten wat
een meerderheid vindt van de morele plicht om het stoepje aan te vegen en of we
met een omgekeerde Hobbes-redenering dan ook geen regel meer nodig zouden
hebben. Hooguit een reminder van de premier of koningin op primetime
tv. Er zijn inderdaad mensen die het braaf wel doen, omdat ze het niet over hun
hart kunnen verkrijgen dat iemand uitglijdt voor hun huis. Er zijn mensen die
badzout strooien, om dezelfde reden. Er zijn mensen die juist geen badzout
strooien, omdat het slecht is voor het milieu. Er zijn mensen die juist niet
vegen, omdat kinderen anders niet op hun sleetjes door de straat kunnen glijden.
De APV weer instellen, of mensen verplichten al het in huis aanwezige zout te
strooien zal dus niet alleen handhavingtechnisch lastig zijn, maar stuit dus ook
direct op belangentegenstellingen en verschillen van opvatting over wat te doen.
Hobbes had toch weer gelijk.

Ondertussen zit ik maar met de burgerplicht in mijn maag. Ik wil het zo
graag. Net als onze minister Ter Horst: burgerschap nieuw leven inblazen. We
kunnen het dus niet verplichten om sneeuw van de stoep te vegen. Net zoals we
niet kunnen verplichten aardig voor elkaar te zijn, respect in het verkeer te
tonen, niet al te luide muziek na tienen te draaien, geen lelijke gedachtes te
koesteren over een Molukker omdat hij geen Marokkaan is en vice versa, geen
discriminerende gedachtes te hebben over Molukkers en Marokkanen omdat ze er
gezamenlijk een potje van maken, etcetera. Precies het dilemma dat premier
Balkenende had met zijn waarden en normenoffensief. We ergeren ons kapot aan het
gedrag van een ander, maar je kunt geen wetten en regels maken over
fatsoensnormen. We moeten het doen met oproepen en een beetje moraliseren.

Goed. Aspirientje genomen en me er bij neergelegd. Het land ligt een beetje
plat en soms op zijn gat (leuk rijmpje dat Annie M.G. Schmidt had kunnen maken).
We storten ons nu in collectieve moppertirade op de NS, het ministerie van
Verkeer en Waterstaat dat niet snel genoeg sneeuw schuift op de wegen, de
overheid en markt in het algemeen omdat het strooizout bijna op is. We zijn
bijna vergeten dat het weer gewoon het weer is. En dat het misschien ook wel
eens leuk is dat we ons soms moeten aanpassen en niet alles maakbaar is.
Indachtig Annie M.G. Schmidt zouden we wel een andere burgerplicht kunnen
opleggen: zeur niet. Maar ook die burgerplicht valt dus niet in wetten en regels
af te dwingen. Misschien wil minister Eurlings van Verkeer het nog eens zeggen
op tv: zeur niet. Geniet van de sneeuw en laat het weer maar lekker over je
heenkomen.

 

Delen: