Blog Zuid-Soedan #1

Blog Zuid-Soedan #1

Door Sjoera Dikkers op 9 januari 2012 Delen  

Met een griezelig harde klap slaat het vliegtuig van Egypt-Air op de
landingsbaan in Juba. Het is maandag 9 januari, 13.00 uur en we zijn geland in
de hoofdstad van het jongste land ter wereld: Zuid-Soedan. Zuid-Soedan is sinds
een half jaar een onafhankelijk land na jaren oorlog en een bloedige strijd met
hun overheersers uit het Noorden. Sinds een halfjaar zijn het Noorden en het
Zuiden gesplitst en gaan als twee landen verder: Soedan (noord) en Zuid-Soedan.
Ik ben hier samen met onze beleidsmedewerker Liesbeth Koenen om met eigen ogen
te zien hoe het ze vergaat. De oorlog in Soedan heeft aan miljoenen mensen het
leven gekost. Honderdduizenden van hun land verjaagd, veel kinderen wees
gemaakt. Nederland heeft altijd een actieve rol gespeeld bij de opbouw van
Zuid-Soedan en bij het tot stand brengen van vrede tussen het noorden en het
zuiden. 

We worden opgewacht door de ambassade die voor ons een programma heeft
samengesteld. De visa-formaliteiten duren nogal lang. Indiërs helpen de Zuid
Soedanezen met hun visa-systeem en douane-activiteiten en zien er op toe dat
alle (veel!) stempels op de juiste plaats in de juiste documenten komen te
staan. Eenmaal buiten slaat de warmte je in het gezicht. Het is 37 graden in de
droge tijd. Wat ook meteen opvalt is de bedrijvigheid. Overal waar je kijkt
wordt er gebouwd. Dat moet ook wel, want ze hebben praktisch niks. Zuid-Soedan
-18 x Nederland- heeft 350 kilometer aan officiële wegen waarvan 49 kilometer
geasfalteerd, vooral in de hoofdstad. Van de mensen kan driekwart niet lezen of
schrijven. Generaties mensen zijn opgegroeid in oorlogstijd. Aan alles is
gebrek. De moedersterfte is hier het hoogst ter wereld, onderwijs moet van de
grond af aan worden opgebouwd, gezondheidszorg etc. Waar te beginnen, zou je
denken.

Na een korte stop bij het hotel gaan we snel door voor de eerste serie
afspraken op de ambassade. De Nederlandse ambassade zit in een houten kantoortje
op het terrein bij andere ambassades. Geen luxe, niets extra’s. De medewerkers
werken hard in een ingewikkelde omgeving. Stroom valt uit, verharde wegen zijn
er nauwelijks, huisvesting is karig, de veiligheidssituatie is fragiel. Het is
een plek waar mensen zonder hun familie en kinderen naar toe gaan. Een echte
‘heartship-post’ zoals dit in het jargon van het ministerie van Buitenlandse
Zaken heet. Ik ben er trots op te zien dat ook onder deze omstandigheden er
Nederlanders zijn die het verschil kunnen maken.De Zuid-Soedanezen moeten hun
eigen land opbouwen, maar wij kunnen met kennis, kunde en een beetje geld onze
bijdrage leveren. En dat doen we. De mogelijkheden in de landbouwsector kunnen
worden uitgebreid, toegang tot water is een probleem en de opbouw van de staat
en de samenleving. Terreinen waar Nederlanders op actief zijn.

Na een overzicht van de Nederlandse activiteiten door de ambassadestaf
krijgen we een veiligheidsbriefing. Vooral het veldbezoek later deze week kent
aandachtspunten. We horen dat overal aan is gedacht, er niets aan het toeval
wordt overgelaten en dat geeft een veilig gevoel.

De laatste afspraak van de dag is er een met een consultant die ons inzicht
geeft in de olie-industrie. Zuid-Soedan is rijk aan olie, wat de reden is
geweest dat het Noorden Zuid-Soedan al die tijd bezet heeft gehouden. Ongeveer
95 procent van de inkomsten van de staat komt van olie, de rest is BTW en een
beetje belasting hier en daar. Zuid-Soedan heeft geen andere export dan olie en
is ondanks relatief rijke voedselgronden een netto importeur van voedsel. Jaren
van oorlog hebben de agrarische sector stilgelegd. De olie wordt vooral door de
Chinezen uit de grond gehaald. Veel van de olie-installaties zijn in Chinese
handen, net als de pijpleidingen. Het westen aast ook op die olie en
verschillende oliemaatschappijen steken hier hun licht op om te zien of er wat
te verdienen valt. Gelukkig maar, want het land heeft dringend geld nodig om de
bevolking van basisvoorzieningen als onderwijs en gezondheidszorg te voorzien.

Het is een grote uitdaging voor Zuid-Soedan om niet zoals als een land als
Nigeria kapot te gaan aan de weelde van de oliedollars. Investeren in hun eigen
mensen is het devies, maar je kan pas na jaren zien of het lukt. Zuid-Soedan
kent bijna 600 verschillende stammen en de strijd tussen de stammen haalt het
tot de kolommen van de Nederlandse kranten. Het Noorden laat Zuid-Soedan sinds
de onafhankelijkheid niet met rust en voorziet rivaliserende stammen van geweren
zodat de eeuwenoude stammenstrijd in een nieuw jasjes, met moderne wapens, kan
worden uitgevoerd met alle gevolgen van dien. De wapens zijn van Chinese
makelij, verkocht aan het Noorden. Een ingewikkeld en vies conflict met vrouwen
en kinderen als grootste slachtoffers.

Na het gesprek over de olie volgt een informeel diner aan de oever van de
Nijl, bij volle maan. Als je de muggen wegdenkt is het er paradijselijk. We
leren over de ingewikkelde stammenstrijd. Kortgezegd hebben de Dinka’s het
meeste gedaan in de strijd tegen de Noordelijke overheersing en claimen nu alle
posten in de regering en het parlement. Een potentieel gevaar voor de
stabiliteit van een land dat zoals mensen zich kunnen heugen in oorlog heeft
geleefd.

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma