Onverantwoordelijke bank niet uit de wind houden

Onverantwoordelijke bank niet uit de wind houden

Door Thijs Berman op 3 mei 2011 Delen  

Deze week beginnen de onderhandelingen tussen het Europese Parlement en de
Europese lidstaten over het aanscherpen van de begrotingsregels in het
stabiliteitspact. De regeringsleiders zijn bereid tot harde afspraken, het
Europees Parlement kiest voor een nog hardere lijn. Wie zich niet aan de
begrotingsregels houdt, wordt voortaan beboet. Dat is nodig. Het is goed dat het
de Europese Commissie is die de boetes oplegt en niet de regeringsleiders die
elkaar de hand boven het hoofd zouden houden. Het is echter diep teleurstellend
dat de Europese regeringsleiders geen enkel voorstel hebben om het bankenstelsel
gezond te maken.

Maar de nieuwe regels gaan mogelijk nog veel verder. Ze beperken wel degelijk
de vrijheid die nationale overheden hebben om hun verzorgingsstaat in te
richten.

Zo wordt er, in tegenstelling tot wat premier Rutte beweert, ook gesproken
over mogelijke ingrepen in de loonvorming en over het ‘flexibel’ maken van de
arbeidsmarkt. Deze dadendrang heeft grote gevolgen voor werknemers en leidt tot
afbraak van de publieke sector, maar pakt de financiële sector nog steeds niet
aan.

De in grote meerderheid conservatieve Europese regeringsleiders doen er juist
alles aan om de banken uit de wind te houden. De overheid moet kleiner, daarmee
is voor hen de kous af. Het is een programma dat de Nederlandse liberalen nu
effectief kunnen uitvoeren met steun van het CDA en de PVV. Het leidt tot het
tegendeel van wat we nu nodig hebben: een zwakkere overheid die weinig weerstand
kan bieden tegen de grillen van de private sector.

De langdurige recessie waar de wereld zich in bevindt, is allereerst het
gevolg geweest van de absurde risico’s die de financiële sector heeft genomen.
Met het vooruitzicht van exorbitante bonussen hebben bankiers markten ontworpen
die enorme winsten genereren met derivaten en andere complexe financiële
producten. Deze brachten buitenproportioneel veel risico’s met zich mee, vooral
ook  doordat niemand ze snapte.

Er zijn op dit moment nog weinig gezonde banken. Sommigen wankelen, anderen
worden overeind gehouden door overheidsleningen. Het gerucht gaat dat vooral de
Duitse bankensector tot een van de slechtste in de EU behoort, met meerdere
banken die bij een verdere afwaardering van hun portefeuille dreigen om te
vallen. Hun zwakte wordt nu weggemoffeld met een op maat gemaakte stresstest.

Het is daarom diep teleurstellend dat de Europese regeringsleiders geen enkel
voorstel hebben om het bankenstelsel gezond te maken. Ondertussen worden wel
miljarden in de banken gepompt en niet in bedrijven. Ondertussen keren de banken
opnieuw hoge bonussen uit. Opnieuw begeven de bankiers zich onbekommerd in de
virtuele wereld van derivaten waar ze dezelfde winsten hopen te halen die ze
gewend waren vóór de financiële crisis.

We worden stelselmatig bedonderd door de conservatieve regeringen die ons
allen willen doen geloven dat de huidige staatsschulden een gevolg zijn van
buitensporige overheidsbestedingen. Dit is, buiten Griekenland, voor geen enkele
lidstaat de juiste analyse.

Wat begon als een bankencrisis werd pas daarna een staatsschuldcrisis.
Financiële reuzen van groot formaat moesten gered worden met belastinggeld. Het
gevolg: tweemaal betalen voor de belastingbetaler. Ten eerste door een verlies
aan belastinginkomsten en als gevolg hiervan, het uitschrijven van nieuw
schuldpapier. Ten tweede door bezuinigingen om de financiële markten te
kalmeren.

De belastingbetaler is bereid om iets van de pijn te dragen, maar niet tegen
elke prijs. De Ierse belastingbetaler heeft een nieuwe regering gekozen die niet
alleen kiest voor bezuinigen, maar ook de banken heropvoedt.

Het indammen van hebzucht en het graaien naar bonussen vraagt om duidelijke
spelregels, opgelegd door een  overheid die sterk genoeg is om hard op te
treden. Een overheid die kiest voor een bankenstelsel dat dienstbaar is aan het
midden- en kleinbedrijf en aan de consumenten. Zo’n overheid dwingt de banken
zich niet alleen te richten op de financiële markten, maar zich ook in te zetten
voor de samenleving. Een splitsing van banken ligt voor de hand. De bank voor
burgers en bedrijven zal bij een crisis door de overheid ondersteund worden,
maar moet in ruil daarvoor aan strikte regels voldoen. De zakenbank, die louter
voor de allerrijksten en eigen gewin investeert, mag daarentegen geen beroep
doen op belastinggeld.

Natuurlijk moeten we in deze tijden bezuinigen. Er zit niets anders op, na de
ontzagwekkende janboel die de banken ervan gemaakt hebben. Maar laat de
financiële wereld maar eens meebetalen aan het opruimen van hun rotzooi. Dat kan
met een Europese belasting op financiële transacties.  De conservatieve en
liberale regeringsleiders zien hier niets in en verschuilen zich achter de
noodzaak om zo´n belasting wereldwijd in te voeren.

Onze keuze om in te stemmen met het Europese pakket maatregelen, dat
bezuinigingen oplegt en harde sancties voor lidstaten die de begrotingsregels
niet naleven, zal mede afhangen van de inspanningen van de Europese
regeringsleiders om het wangedrag in de financiële sector aan banden te leggen.
Het is absurd te denken dat lidstaten de hoofdoorzaak zijn van de huidige
economische malaise. De keuze van de regering-Rutte om keihard te bezuinigen is
niet gericht op het gezond maken van de economie, maar op het inkrimpen van de
overheid.

Zou Rutte zich daadwerkelijk bekommeren om een gezonde economie dan zou hij
zich zorgen maken over de deplorabele situatie bij de banken. Dat geldt ook voor
zijn conservatieve collega’s in Europa, Angela Merkel voorop.

Dus geen stoere taal tegenover onschuldige werknemers, maar harde maatregelen
tegen onverantwoordelijke banken.

Een verbonden samenleving

Eerlijke spelregels zijn nodig. Zodat grote bedrijven netjes belasting betalen, net als de bakker op de hoek. Zodat we uitbuiting van werknemers aanpakken. En zodat we minder schreeuwen en beter naar elkaar luisteren.

Lees ons verkiezingsprogramma