Blog Nigeria #5

Blog Nigeria #5

Door Sjoera Dikkers op 7 januari 2011 Delen  

Over het affakkelen van gas is hier veel te doen. Ik had er in Nederland wel
over gehoord, maar kon me er geen voorstelling van maken. Nu wel. Bij het
oppompen van olie komt er gas vrij (LPG). Shell, maar ook de andere bedrijven
hebben er lang geen brood in gezien om dit op grote schaal op te vangen en te
verkopen, dus wordt het gas aangestoken. Het gas komt door een pijp met een
doorsnee van 80 centimeter, aan het einde van die pijp zit de vlam. Deze ‘vlam’
is groot. Heel groot. En hij brand continu, dag in dag uit. Het stoot daarbij
heel veel giftige stoffen de lucht in die hier op hun beurt zorgen voor zure
regen en giftige stoffen in de voedselgewassen. In de hele Niger Delta – een
gebied iets groter dan Nederland- zijn ongeveer 200 affakkelpunten.

De fakkels zorgen voor een oranje gloed in de nacht, maar ook overdag merk je
hun aanwezigheid goed op. Het is er erg heet en het gebrul is angstaanjagend .
Het affakkelen van gas is verboden in Nigeria, maar dit verbod is makkelijk te
omzeilen en de boetes zijn laag.

We zijn in een dorp naast een fakkel die al sinds 1965 brandt. De sfeer in
het dorp is grimmig en ik voel me niet op mijn gemak. Het ontbreken van betaald
werk,  de rechteloosheid en de beschikbaarheid van wapens is een gevaarlijke
cocktail die makkelijk tot explosie komt. Het kidnappen van mensen zorgt voor
makkelijk geld, dus we zijn extra alert. Onze veiligheid ligt in de handen van
de milieuorganisatie waarmee we op pad zijn, maar in een omgeving waar mensen
vooral behoefte hebben aan geld speelt milieu geen rol. En geld verdien je niet
op je kleine kostgrondje, of met het beetje vis, maar verdien je in de
olie-industrie; zoveel is wel duidelijk.

De mensen komen ook hier met hetzelfde verhaal: visvijvers dood, en
voedselgewassen vergiftigd. Hun woede zit diep. Deze mensen hebben dankzij hun
corrupte overheid geen cent gezien van de olie-inkomsten. De overheid is afwezig
en de enige die ze aansprakelijk stellen voor hun ellende is Shell. Als Shell
het affakkelen wil stoppen, kunnen ze dat. Dat bewijzen ze in andere delen van
de Delta maar zeker ook in andere delen van de wereld. In het Westen zou
vervuiling op deze schaal nooit worden geaccepteerd. Nooit!

Het is goed om te zien welke verborgen agenda de organisaties hebben waarmee
we op pad zijn. In het gesprek in de middag op het schamele kantoortje van de
milieuorganisatie terug in Port Harcourt wordt duidelijk dat zelfbeschikking van
de Ogoni’s (een etnische minderheid in de Delta) door alles heen verweven zit.
Niet onbegrijpelijk; ze zijn jaren uitgebuit en genegeerd; hun land is deels
verwoest en niemand die ze helpt. Tegelijkertijd zien de dat de elite erg rijk
wordt van de olie die in hun land in de grond zit. Ik begrijp de woede en de
wens tot onafhankelijkheid goed. Ook zij houden mij als Nederlander
medeverantwoordelijk voor de gedragingen van Shell; ‘Its a Duch company’. Ik
realiseer me dat heel goed.

Ik probeer voorzichtig mijn conclusies te trekken. Shell is de veroorzaker
van veel ellende, maar niet de enige boosdoener in dit gebied. Ja, de vervuiling
in de Delta wordt  zeker veroorzaakt door beroerd onderhoud van Shell (en de
andere oliebedrijven). Pijpleidingen zijn veel te oud; het onderhoud loopt
volgens voorzichtige schattingen zeker 10 tot 15 jaar achter op schema. Shell
geeft geen enkele openheid van zaken over het onderhoud; ze roepen van alles,
maar dat valt niet te controleren.  Maar het illegaal aftappen van
oliepijpleidingen zorgt voor een grotere ravage dan de lekkages door
achterstallig onderhoud. Aan het illegaal aftappen verdienen lokale politici
goud geld; de politieke wil om dat aan te pakken ontbreekt volledig.

De schoonmaakbedrijven hebben niet de kennis en kunde om vervuiling op te
ruimen. Hoewel Shell daar goed van doordrongen is, worden ze wel door Shell
ingehuurd om het te doen. Omdat de schoonmaakbedrijven geld verdienen aan het
opruimen, zijn ze vaak ook de veroorzaker van de lekkages. Ook dat is een bekend
verschijnsel.

Iedereen danst een gevaarlijke tango over de ruggen van mens en milieu. Het
is aan de Nigerianen zelf om de muziek stil te leggen. Maar omdat het opdrogen
van oliegelden tot armoede leidt zijn weinigen daartoe bereidt. Het hebben van
olie in een land zo corrupt als Nigeria is een ware vloek. Het stagneert
ontwikkeling, versterkt conflicten en kent uiteindelijk alleen maar verliezers.

Het enige wat Shell hier kan en moet doen is opereren zoals het dat in het
Westen ook doet. Snel en kundig opruimen van de vervuiling. Het genereus
uitbetalen van schadevergoeding. Hoewel ze zeggen dat ze doen wat ze kunnen, heb
ik met eigen ogen gezien dat dat niet zo is. Dat er meer mogelijk is en dan ze
beweren. Mijn taak zal zijn ze daarop te wijzen en bij elke misstand in
Nederland aan de bel te trekken. Dat zal ik doen.

Delen: