‘Vrijheid meningsuiting uitbreiden’

De PvdA-leden Marcel Duyvestijn, Eddy Terstall en Job van Amerongen schreven samen met Mark Rutte (VVD) een opiniestuk over de vrijheid van meningsuiting. Volgens hen moet deze worden uitgebreid: ‘Die grens moet verder liggen dan dat hij nu ligt. Alleen als er opgeroepen wordt tot geweld moet worden ingegrepen.’

'Vrijheid van meningsuiting heeft een grens. Natuurlijk. Maar die grens moet verder liggen dan dat hij nu ligt. Alleen als er opgeroepen wordt tot geweld moet worden ingegrepen. En niet, zoals nu het geval, bij beledigen en kwetsen. Dat zijn namelijk nogal subjectieve begrippen. Wat voor de één een belediging is, is voor de ander een analyse. Dat homo’s varkens zijn, is onkies en verdient een scherpe tegenspraak. Maar we gaan mensen die dat zeggen niet voor de rechter slepen. Net als dat je iemand die de Koran een fascistisch boek noemt ook niet voor het gerecht sleept. Dat past niet bij een open samenleving. Het past niet bij onze traditie.

Die uitbreiding van de vrijheid van meningsuiting heeft als een doel: meer vrijheid voor iedereen. Wij geloven namelijk in het debat. In het geweldloze gevecht met woorden. Wij geloven dat je daar sterker van wordt. Door een fel debat, leer je verder te kijken dan je neus lang is. Onze geschiedenis zit vol provocateurs die ons verder brachten. Van Willem van Oranje tot Erasmus. Van Spinosa tot Ayaan Hirsi Ali. Van Wim T. Schippers tot Robert Long. Van Fokke tot Sukke.

Beledigen kan dus nuttig zijn. De discussie moet soms opengebroken worden. De provocateurs vragen op schrille toon de aandacht. Zij staan op de dam, vaak uitgemaakt voor zwarte schapen. Maar als hun woorden wegechoën, zien we niet zelden dat de witte schapen langzaam volgen. De groene velden der vrijheid in.

Het islamdebat wordt scherp gevoerd. Moet dat met vervelende vergelijkingen? Nee, dat hoeft niet. Sterker nog; Het islamdebat verdient een serieuzere benadering en moet op argumenten en niet op emoties worden gevoerd. We moeten wetten schrappen die de vrijheid van meningsuiting in de weg staan. Liberalen en sociaaldemocraten moeten daarin het voortouw nemen. Niemand moet vrezen voor rechtsvervolging, omdat hij een keuze betwist. Geloof is zo’n keuze. De Koran is objectief bezien gewoon een boek. Kritiek op dat boek is dus een boekrecensie. Vergelijkingen met Mein Kampf kan dus vervelend zijn, het mag nooit strafbaar zijn.

Ook de Bijbel is vaak een fascistisch boek genoemd en de paus een moordenaar. Er kraaide nooit een haan naar. Die kraaide juist victorie over het feit dat dat mogelijk was. Want er waren vele offers gebracht om tot dat punt te komen. Het punt waarop je alle gezag verbaal mocht belagen. Ook het religieuze gezag. Elk religieus gezag. Een cruciale slag in de emancipatie voor iedereen.

Toch zitten er wetten tussen die verbieden dat religieuze gezag aangevallen kan worden. Het artikel waar nu zoveel ophef over is, 137c van het wetboek van stafrecht, dat het beledigen verbiedt op ras, sekse, geaardheid en geloof moet daarom worden aangepast. Het vreemde namelijk is dat drie ‘belediginggronden’ bij geboorte bepaald zijn. Daar kun je niks aan doen. Geloven is echter een mening, een handeling. Een actieve daad. Een weloverwogen keuze. Althans dat zou in een vrije samenleving zo moeten zijn. In een vrije samenleving bepaal je zelf bij je volle verstand waar je wel of niet in gelooft en ieder mens moet vrij zijn om tijdens zijn leven tot een ander inzicht te komen.

Voor de wet echter heeft ieder individu de vrije keuze. Voor de wet kan geloof dus nooit aangeboren zijn. Geloof is geen ras. Uiteraard niet. Kritiek op het Katholicisme is geen racisme tegen Limburgers. Kritiek op de Islam is geen racisme tegen bijvoorbeeld Arabieren. Racisme is racisme. Dat begrip mag nooit aan inflatie onderhevig zijn.

Discrimineren moeten we uiteraard blijven verbieden en bestrijden. Iemand de toegang tot een disco ontzeggen omdat hij moslim is. Iemand zwaarder beboeten omdat hij zwart is. Iemand ontslaan omdat hij homoseksueel is. Daar moeten we altijd streng voor waken. Maar dat is iets anders dan kwetsen. Kwetsen is subjectief. De één z’n waarheid kan voor de ander een onwelgevallige mening zijn. Zo werkt onze geliefde en zwaar bevochten open samenleving. Niemand mag gediscrimineerd worden op basis van geslacht, ras, geaardheid, geloof of levensovertuiging. Dit is een cruciaal stuk rechtsbescherming. Zonder dit is de rechtstaat op drijfzand gebouwd en dit principe is vrijheidslievende Nederlanders even lief als de vrijheid van meningsuiting.

Er moet dus een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen kwetsen en discrimineren. Bij kwetsen gaat het ook om wat men ‘is’ - man of vrouw, homo of hetero, blank of zwart - en datgene wat men vindt – gelovig of ongelovig bijvoorbeeld. “Zwarten zijn dom” is van een totaal andere orde dan “Christenen zijn gek” of “atheïsten zijn achterlijk”. Het lijkt ons dus een vrij simpele, nuchtere en objectieve onderverdeling. Het staat een ieder die het met deze onderverdeling niet eens vrij om daar van alles over te zeggen, waarom het niet juist zou zijn. We zijn benieuwd naar eventuele argumenten.'

Marcel Duyvestijn, Eddy Terstall en Job van Amerongen zijn liefdevol lid van de PvdA. Mark Rutte is fractievoorzitter van de VVD