Open brief Wouter Bos over AOW

Wouter Bos reageert vandaag in De Volkskrant op een ingezonden brief van een lezer, waarin hem gevraagd werd de AOW-voorstellen niet slechts strijdbaar te verdedigen maar vooral ook aan te tonen of het wel sociaal genoeg is. 'Vijftig jaar na Drees vragen we van mensen die het kunnen, om langer te werken; teneinde voorzieningen voor mensen die het niet kunnen, in stand te houden. Dat is solidariteit. Dat is PvdA.'

De brief van Bos, zoals gepubliceerd in de Volkskrant van maandag 26 oktober:

'In uw ingezonden brief (Forum, 21 oktober) vraagt u mij om de AOW-voorstellen niet slechts strijdbaar te verdedigen maar vooral ook aan te tonen of het wel sociaal genoeg is. De toets die u daarbij met name aanlegt, is of niet ook de hypotheekrenteaftrek aangepakt zou moeten worden.

Nu is dat eigenlijk uw minst moeilijke vraag. We hebben de afgelopen jaren besloten dat eigenaren van huizen duurder dan 1 miljoen euro (door middel van verhoging van het eigenwoningforfait) meer belasting gaan betalen, dat die grens van 1 miljoen niet geïndexeerd wordt zodat er elk jaar meer huizen onder vallen en dat er een zogeheten brede heroverweging over de toekomst van de woningmarkt komt, waarbij elke mogelijke aanpassing van de hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait bespreekbaar is geworden.

En, om die vraag maar alvast voor te zijn, ook het fiscaliseren van de AOW, zodat ouderen met een relatief wat ruimer pensioen meer belasting gaan betalen, is reeds in wet omgezet en treedt vanaf 2011 in werking.

Maar het gaat mij, en waarschijnlijk ook u, om meer. Ik proef in uw brief twijfel of het wel nodig is de AOW-leeftijd te verhogen.  Zo hoor ik de door u aangehaalde Agnes Kant en Marcel van Dam (die een aantal jaren terug een verhoging van de AOW-leeftijd overigens gewoon verdedigde) steevast beweren dat de ouderen van de toekomst zo veel pensioen hebben en dus zo veel belasting betalen dat de betaalbaarheid van de AOW helemaal niet in het geding komt.

Dit klopt niet.

Allereerst omdat het niet enkel gaat om de betaalbaarheid van de AOW maar minstens zozeer om de betaalbaarheid van goede zorg, goed onderwijs, veilige buurten en een fatsoenlijke sociale zekerheid.

Maar Kant en Van Dam vergeten nog iets. Om die sociale en solidaire voorzieningen betaalbaar te houden, hadden we de afgelopen jaren goede buffers opgebouwd, met name een lage schuld en een positief financieringssaldo. Toen kwam de crisis. En weg waren de buffers. We kozen voor crisisbestrijding door miljarden extra in de economie te pompen en in crisistijden, ondanks een oplopend tekort, niet te bezuinigen. Dat was sociaal, internationaal onomstreden ook, maar het leidt wel tot een rekening die op enig moment betaald moet worden. Ook daar draagt het verhogen van de AOW-leeftijd aan bij.

Het betaalbaar houden van de verzorgingsstaat onder verslechterde economische omstandigheden bepaalt in een heleboel opzichten waarom we juist nu de stap moeten zetten om de AOW-leeftijd te verhogen. Maar het mes snijdt natuurlijk ook nog aan een andere kant. Immers, zelfs als we in de toekomst allemaal meer dan genoeg belasting afdragen om de verzorgingsstaat betaalbaar te houden, betekent dit nog niet dat we dan ook genoeg onderwijzers voor de klas en verpleegkundigen aan het bed zullen hebben.

Om dat voor elkaar te krijgen is het ook nodig dat we gemiddeld langer gaan werken. En dat is iets wat je via hogere belastingen niet voor elkaar krijgt, integendeel zelfs. Het lukt wel door te werken aan een sterkere positie van ouderen op de arbeidsmarkt, te investeren in om- en bijscholing, werkgevers aan te spreken op goede arbeidsomstandigheden en als sluitstuk, de AOW- en pensioenleeftijd langzaam te verhogen.

Betekent dit dan dat mensen tot hun 67ste moeten blijven werken? Nee, want nu werkt ook niet iedereen tot zijn 65ste. Maar de gemiddelde leeftijd waarop men ophoudt met werken, zal wel twee jaar opschuiven. Uiteindelijk is dat ook niet zo raar. Vijftig jaar na Drees zijn we gezonder, leven we langer, beginnen we later met werken, zijn de arbeidsomstandigheden verbeterd en zie je ook in andere landen de AOW-leeftijd omhoog gaan. Dan mag je toch redelijkerwijs veronderstellen dat dit hier ook kan?

Met één grote uitzondering. Niet iedereen kan langer doorwerken, bijvoorbeeld omdat ze in een zwaar beroep vroegtijdig versleten raken en nergens meer aan de bak komen. Voor die mensen treffen we dus ook voorzieningen. Allereerst door dat vroegtijdig verslijten zoveel mogelijk te voorkomen met strengere eisen aan werkgevers over arbeidsomstandigheden, personeelsbeleid en scholing. Maar vooral ook door voor hen die toch vroegtijdig een werkloosheids- of arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgen, deze uitkering door te laten lopen tot hun 67ste, waardoor ze in het algemeen beter af zijn dan nu! Een buitengewoon sociaal element van onze voorstellen dat vreemd genoeg niet in de vakbondsvoorstellen zat.

Uiteindelijk gaat het mij om één ding. Ik ben lid geworden van de Partij van de Arbeid omdat ik geloof in solidariteit. Solidariteit betekent dat mensen die het goed hebben bereid zijn verantwoordelijkheid te aanvaarden voor het lot van mensen die het minder hebben. Dat is precies wat we hier doen. Vijftig jaar na Drees vragen we van mensen die het kunnen, om langer te werken; teneinde voorzieningen voor mensen die het niet kunnen, in stand te houden. Dat is solidariteit. Dat is PvdA.

Met welgemeende groet,
Wouter Bos.'

Wouter Bos is PvdA-leider en minister van Financiën.

Kunt u mij en Jan met de pet (uit Krimpen aan den IJssel) en mij ook uitleggen dat er 340 europeesche ambtenaren van 50 jaar en ouder met pensioen gaan met € 9000,00 per maand?? Heeft deze werkgever geen verplichtingen naar deze mensen en de samenleving?? Is dit eerlijk delen of is hier sprake van rechtsongelijkheid?? Of is het zo dat, er voor overheden andere regels gelden dan voor "gewone" hardwerkende mensen?? Is dit solidair?? Is dit de wereld waarin wij leven?? En wat gaat de PvdA hiertegen doen??

Geachte partijgenoten, Om plaats te maken voor ambtenaren uit de nieuwe EU landen gaan er 340 europeesche ambtenaren vanaf 50 jaar voor € 9000,00 per maand met een pensioen. Is dit eerlijk delen?? Of is het zo dat, wie appelen vaart die appelen eet, maar dan wel appelen die door Jan met de pet (uit Krimpen aan de IJssel) zijn betaald. Als we dan met z'n allen door moeten werken dan ook graag de regels laten gelden voor alle arbeiders en geen groepen dicht bij het vuur bevoorrechten. Wat gaat u hieraan doen?? Bron: www.nieuwsblad.be

Goed en inhoudelijk sterk verhaal. Punt blijft dat met name de boodschap over de zware beroepen maar moeizaam over komt. We doen een beroep op deze mensen om zich een situatie in te denken die zich over 15 - 20 jaar voordoet. Dat past niet in hun belevingswereld. En ze moeten over 5 maanden stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Wat gaat onze partijleiding doen om de mensen in de zware beroepen het vertrouwen te geven dat hun belangen bij de PvdA goed geborgd zijn ?

Overtuigend artikel! Nu komt het er op aan of de 'Solidariteit' waar de Heer Bos vanuit gaat, opgebracht wordt. Daar ben ik nog niet zo zeker van, helaas. Bij het CDA zie ik die solidariteit nog niet zo goed. Een paar dagen geleden nog een artikel gelezen van een voormalig CDA-minister van Sociale Zaken. Die opperde dat de 'lichte' bijstelling van de AOW-leeftijd nog pas het begin vormde van nog veel verdergaande maatregelen. Lust u nog peultjes, meneer Bos?

Ik betwijfel de noodzakelijkheid van verplicht langer doorwerken voor het betaalbaar houden van de AOW nog steeds, omdat ik denk dat er voorlopig nog meer dan voldoende winst te halen is, door ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk mensen daadwerkelijk tot 65 jaar doorwerken en wie dat wil, ook daarna nog. Dat laatste schijnt bij de werkgeversorganisaties overigens moeilijk te liggen, waarmee ze al aangeven liever jonge arbeidskrachten te hebben. Inmiddels wordt ook steeds vaker het argument aangevoerd van onvoldoende arbeidskrachten in de toekomst, waarschijnlijk omdat inmiddels wel duidelijk is dat er legio mogelijkheden zijn om de AOW betaalbaar te houden. Misschien ligt het trouwens meer voor de hand om de inrichting van de samenleving aan te passen aan het aantal arbeidskrachten, dan andersom. Bovendien zal je onherroepelijk zien dat het vooral de lagere klasse zal zijn, die daadwerkelijk langer moet werken, omdat de hogere inkomens zelf wel iets regelen tegen fiscaal aantrekkelijke voorwaarden. In normaal Nederlands: op een manier waarbij de rest meebetaalt. Dat brengt mij bij een punt van kritiek op het huidige voorstel, want leg mij nou eens uit hoe het te rechtvaardigen is dat een stratenmaker, die op zijn 18de begint en op zijn 65ste stopt (als hij dat al haalt) na 47 jaar arbeid recht heeft op een lagere AOW dan een hoger opgeleide die op zijn 27ste begint en op zijn 67ste stopt na 40 jaar arbeid. Alleen al vanwege dit deel van het voorstel, vind ik dat de PvdA haar steun eraan moet intrekken. Wat ik wel verheugend vind om te lezen, is de mededeling van Bos dat een deel van de strengere eisen voor sociale uitkeringen, die de laatste jaren zijn ingevoerd ongedaan worden gemaakt, of in elk geval voor oudere werknemers. Ik neem tenminste aan dat hij weet dat je vrijwel niet meer arbeidsongeschikt wordt verklaard en dat de duur van een WW-uitkering ook "enigszins" beperkt is. Ik heb er dus erg weinig vertrouwen in, dat het voor de genoemde groepen beter geregeld is en als dat wel zo is, kan dat door een volgens kabinet eenvoudig om zeep geholpen worden. Voorlopig vind ik de argumenten tegen een verhoging van de AOW-leeftijd dus sterker dan de argumenten van degenen die ervoor zijn.