‘Neem maatregelen tegen overgewicht’

De PvdA wil dat het kabinet alles op alles zet om de stijgende trend van overgewicht aan te pakken. Tweede-Kamerlid Khadija Arib acht de huidige benadering te algemeen en te vrijblijvend. Ze pleit onder meer voor een verbod op reclame voor ongezonde voedingsmiddelen gericht op kinderen jonger dan 12 jaar.

Ongeveer de helft van de volwassen Nederlanders kampt met overgewicht. Begin jaren tachtig was dat nog een op de drie. Vooral de toename onder kinderen baart Arib zorgen: in 1980 had één op vijftien meisjes van negen jaar overgewicht, in 1997 was dat al één op de zeven en in 2003 één op de vier. Arib: ‘Je zou toch denken dat de overheid onderzoek laat doen naar effectieve manieren om in te grijpen.’

De Tweede Kamer besprak maandag de Nota Overgewicht van het ministerie van Volksgezondheid. De nota vormt een oproep aan maatschappelijke organisaties en lokale overheden uiteen te zetten hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan het terugdringen van overgewicht.

De tijd van vrijblijvendheid is voor Arib voorbij. Ze wijst erop dat overgewicht een steeds groter probleem aan het worden is met ernstige gevolgen voor mensen individueel en ook voor de samenleving als geheel. Onderzoek wijst uit dat het voorkomen van overgewicht bij Nederlanders tot 40 jaar kostenbesparend is voor de zorg. Tijdens het debat maande ze het kabinet daarom tot het nemen van een pakket maatregelen. Ze mist nu nog een concrete aanpak waarin duidelijke doelen worden gesteld en verantwoording wordt afgelegd over de resultaten. Het stoort haar bijvoorbeeld dat voor groepen met een zwakkere sociaal-economische positie een specifieke aanpak schijnbaar ontbreekt.

De door het kabinet gewenste zelfregulering heeft volgens Arib geen enkel resultaat. Ze stelt vast dat de Consumentenbond en de voedingsindustrie er al jaren niet in slagen om een afspraak te maken over snoepreclame. ‘We kunnen nu definitief concluderen dat zelfregulering is mislukt. Wetgeving is dus de enige manier om reclame te verbieden.’

Reclameverbod
Arib wijst erop dat uit Amerikaans onderzoek blijkt dat een reclameverbod effect heeft. ‘Hoe kan het dat overheid bij reclame voor het lenen van geld vindt dat mensen beschermd moeten worden tegen onverantwoord financieel gedrag, terwijl kinderen kennelijk niet beschermd hoeven te worden tegen reclame voor voedingsmiddelen die voor ernstige gezondheidsproblemen zorgen?’

Arib vindt tenslotte dat de overheid scholen actief moet aansporen om fruit, melkproducten en water aan te bieden. Ook roept ze minister van VWS Ab Klink (CDA) op onderzoek te laten doen naar de gezondheidsrisico’s van energiedrankjes. In Duitsland wordt het gebruik ervan sterk ontmoedigd bij jongeren onder de 16 jaar.

Aan G. van Keulen: Je hebt gelijk. Ik pleit voor meer eigen verantwoordelijkheid. Ik ben zelf ook te zwaar en val in de categorie "met auto naar kantoor en 's avonds moe thuis". Maar ik vind niet dat de overheid en via het belastingstelsel de rest van Nederland daar verantwoordelijk voor is. Dat ben ik primair zelf. Als sociaal democratische partij moeten wij continue kiezen tussen eigen verantwoordelijkheid en collectieve zorg. Alleen maar wijzen naar de overheid betekent dat we van mensen zielige en onmondige wezens maken die echt niet meer voor zichzelf kunnen opkomen. Als het gedrag van mensen geen consequenties voor henzelf heeft zullen zij niet snel bereid zijn te veranderen. Daarom ben ik voor een stevige overheid die het prijsinstrument hanteert (geen BTW op gezonde producten bijv.) of ingrijpt in het aanprijzen van slecht voedsel (op scholen en in reclame gericht op jongeren). Ik ben ook voor een overheid die mensen serieus neemt en hen de verantwoordelijkheid laat dragen daar waar zij dat zelf kunnen.

Als we zo door gaan dan kunnen we op de duur ook mensen verwijten dat ze een te laag inkomen hebben... en dat men daardoor dik wordt. Er zijn tal van oorzaken te noemen, waarvan o.a. Energie-rijk dieet, beperkte lichaamsbeweging en zittende levensstijl, onderliggende ziekte (bijvoorbeeld de ziekte van Cushing), eetziekte zoals eetbuienstoornis, toename van de hoeveelheid koolhydraten in de voeding, met name fructose, stress, te weinig slaap en genetische aanleg. En niet te vergeten, een schier eindeloze combinaties van deze en andere oorzaken. Ook de sociale omstandigheden kan een oorzaak zijn, waarbij ik niet meteen denk aan mensen met een laag inkomen, maar mensen die de hele dag op kantoor zitten, met de auto of o.v. naar huis gaan en moe thuiskomen. Het zou te gek voor woorden zijn om mensen individueel te gaan belasten met hogere zorgpremies, want dan kun je aan de gang blijven met elke risicofactor die invloed heeft op de gezondheid van de mens, alcoho-l en drugsgebruik, maar ook sport (hoe groot is het deel dat sportblessures oploopt?), en zo zijn er wel meer sociale factoren te bedenken. Als ik Michels (hierboven) lees dan zal hij/zij ook tevreden zijn als de rekening direct wordt gepresenteerd aan wintersportgangers, die met een gebroken been (of erger) thuiskomen... IN zijn/haar visie moet de zorgpremie gerekend worden naar het gewicht van de persoon in kwestie (zoals je dat ook kent bij de motorrijtuigenbelasting waarin de belasting wordt ingeschaald naar het gewicht van het voertuig).. En jaarlijks verplicht op de weegschaal gaan staan! Een soort van APK om het gewicht vast te stellen en daarmee de premie...

Tja, we leven in een vrij land. Als volwassen mensen dik willen worden moeten ze dat vooral doen. Ze moeten dan alleen wel de consequenties van hun gedrag willen dragen, zoals een hogere premie voor ziektekosten. Dat zijn individuele keuzes die mensen zelf moeten kunnen maken. De overheid moet wijzen op risico's maar mensen moeten zelf de discipline opbrengen om op hun voeding te letten. De overheid heeft wel een taak om kwetsbare groepen te beschermen. Dat zijn kinderen. Dus als bij kinderen en hun ouders de zelfdiscipline er onvoldoende is, ingrijpen in het aanbod: beperken van reclame en beschikbaarheid van "dikmakend voedsel" op scholen en sportclubs. Blijft over de vraag wat te doen met mensen die vanwege een te laag inkomen slecht eten. Ik vraag mij af of dat alleen een kwestie is van inkomen of dat hier ook cultuur en gewenning een rol speelt. Ik heb geen idee. Maar een uitkering moet zo hoog zijn dat mensen fatsoenlijk voedsel moeten kunnen kopen. Dat lijkt mij een duidelijke norm.

Geen zwaargewichten op schaal redt gezond Nederland. Nederland in beweging!

Khadija Arib: Dat is nou het resultaat van mensen korten op hun uitkeringen. Als dat de wijze van economie draaiende houden is dan bent u mijns inzien verkeerd bezig.