Het debat over de ontstane politieke situatie, 24 april 2012
Debatgemist.tweedekamer.nl >
Spreektekst (pdf) >
Hoe haal je het in je hoofd, zou mijn moeder zeggen. Een kabinetscrisis veroorzaken, bovenop een financiële crisis, bovenop een economische crisis en bovenop een vertrouwenscrisis. Op het slechtst denkbare moment. Wat een wanprestatie.
De eerstverantwoordelijke hiervoor is hoe je het ook wendt, keert, of spint, de premier. Ik zou in dit debat dus veel tijd kunnen besteden aan harde verwijten over falend leiderschap en aan scherpe vragen over hoe het allemaal zover kon komen. Er heel veel goede redenen om dat in dit debat te doen.
Er is echter één allesoverheersende reden om het achterwege te laten, voorzitter. We moeten door. Nederland moet verder. Er is al te veel tijd vermorst. Nederland heeft na 18 verloren maanden zwaar aan vertrouwen, aan kracht en aan samenhang ingeboet. We moeten echt zo snel mogelijk een nieuwe start maken.
Er is nóg een goede reden om niet met al teveel bravoure het kabinet de maat te nemen. Dat zijn wij zelf. De verwijten treffen niet alleen de gevallen premier, maar te vaak ook de politiek als geheel. Met als voorlopig dieptepunt de dag van gisteren. Toen een verschil van opvatting over wat de beste datum voor verkiezingen zou zijn, leidde tot een afzichtelijk schouwspel. Tot en met dreigementen over een rechtszaak toe.
De PvdA is nog steeds van mening dat het verstandig en verantwoord is om verkiezingen voor de zomer te houden. Om daarmee de periode van impasse zo kort mogelijk te maken. En met ons vindt een meerderheid dat. Maar een grote minderheid in de Kamer denkt er anders over. En het laatste dat wij zouden willen is dat we de moeilijke periode die voor ons ligt, beginnen met een valse start over de verkiezingsdatum. Dus laten we de handen ineen slaan. We houden verkiezingen op 12 september en vragen het demissionaire kabinet die te organiseren.
Dan kunnen we verder.
De Partij van de Arbeid wíl verder. Twee weken geleden hebben we al laten zien welke keuzes we daarvoor willen maken. Keuzes die het vertrouwen in de kracht van Nederland herstellen. Keuzes die uiteindelijk gaan over het land waarin we willen leven.
Wordt het een land waarin het ieder voor zich is, waarin de overheid zich terug trekt en waarin de krachten van de markt ondanks de harde lessen uit de afgelopen jaren alle ruimte krijgen? Of een land waarin we elkaar sterker maken, waarin we gezamenlijk de publieke voorzieningen opbouwen en zo iedereen de kans bieden het beste uit zijn of haar leven te halen?
Wij kiezen vanuit onze idealen met overtuiging voor dat laatste. Op zeven terreinen - arbeidsmarkt, zorg, onderwijs, wonen, veiligheid, onze energievoorziening en de financiële sector - is de PvdA met nieuwe voorstellen gekomen. Voorstellen die verder gaan dan de PvdA in haar verkiezingsprogramma opschreef. Op de arbeidsmarkt zetten we bijvoorbeeld stappen in de WW, loondoorbetaling en ook in het ontslagstelsel: inzet van de vergoeding voor het zo snel mogelijk vinden van een nieuwe baan. Bij de zorg maken we de keuzes die nodig zijn. Weg van concurrentie tussen zorgverzekeraars, regie in publieke handen, zorg dichtbij organiseren, inkomensafhankelijk eigen risico en premie. We maken de keuze om de lasten eerlijk te delen; door een extra bijdrage van hoge inkomens en hoge vermogens te vragen. En we maken de keuze voor een duurzame economie. Onze problemen gaan immers over meer dan geld alleen.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden uit ons pakket aan voorstellen waarmee we Nederland op een verstandige en solidaire manier uit de crisis loodsen. Financieel zetten onze plannen Nederland op een pad richting structureel begrotingsevenwicht, in het tempo dat in Europa onderling met elkaar is afgesproken. Ze resulteren in een structureel begrotingstekort van 1% in 2015. Beter dan het Catshuispakket. En eerlijker.
Want in plaats van een btw-verhoging die er keihard inhakt bij lage- en middeninkomens en helemaal desastreus is voor het midden- en kleinbedrijf, kiezen wij ervoor de hoogste vermogens, de hoogste inkomens en milieuvervuilende bedrijven extra te belasten.
In plaats van 9 euro bij ieder recept, een maatregel die vooral de ouderen met kleine beurs treft, kiezen we voor een inkomensafhankelijk eigen risico.
Ook bij pensioenen maken we andere keuzes. Het Catshuisplan blaast het pensioenakkoord op door eerder de leeftijd te verhogen, een hap uit de pensioenen te nemen, en te snijden in de maatregelen om ouderen aan het werk te helpen en te houden. En doet vervolgens na 2015 niks! Dan worden de ouderen van nu én de jongeren van nu gepakt. Zet dat tegenover onze voorstellen voor een zorgvuldige verhoging van de pensioenleeftijd, waarbij mensen die lang gewerkt hebben met een klein inkomen worden ontzien en die op termijn ook nog 3 miljard euro meer oplevert.
Op de woningmarkt lijkt het Catshuisplan zowaar een doorbraak te creëren, maar het is veel te weinig en ook hier slagen VVD, CDA en PVV erin de lasten volstrekt oneerlijk te verdelen. Huurders leveren 450 miljoen en kopers krijgen er geld bij in 2013. Onze voorstellen trekken én de woningmarkt los en verdelen de pijn eerlijk.
De koopkrachteffecten van het Catshuisplan zijn gewoon onfatsoenlijk. Er is gekozen voor een beschamende manier om de rekening van de crisis te verdelen. De grootste klappen vallen bij de middeninkomens, hoge inkomens worden weer ontzien. Het is bovendien korte termijn werk. Het plan trekt een sprintje naar 2013 en valt daarna plat op de mat.
Het pakket is schadelijk voor de economie voor de samenleving en voor de toekomst. Zo bekeken is het goed dat het er nooit kwam.
Maar er zijn dus goede alternatieven voor het Catshuispakket. Hoe gaan we nu verder? Laat ik u in twee stappen schetsen hoe wij gezamenlijk uit dit crisismoeras kunnen komen.
Allereerst het belangrijkste: een breed gedragen commitment om in een verantwoord tempo toe te werken naar een structureel begrotingsherstel op middellange termijn en naar volledig houdbare overheidsfinanciën op de lange termijn. De PvdA kiest daarvoor de afspraken zoals ze in het Stabiliteits- en Groeipact zijn gemaakt. Structurele begrotingsverbetering met 0,5% per jaar op weg naar evenwicht. Wanneer daar een brede basis voor in dit parlement te vinden is, per motie vastgelegd, weet iedereen, ook de financiële markten, meteen dat Nederland nu, maar ook na verkiezingen, op een verantwoord begrotingsbeleid aankoerst.
Ondertussen moet ook de begroting voor 2013 voorbereid worden. Een nieuwe Kamer zal die weliswaar afronden in de maanden na 12 september, zoals we dat ook in 2006 bijvoorbeeld deden. Maar al voor die tijd moeten wij tot een basisbegroting komen, die de opmaat vormt voor die definitieve begroting die we pas afronden voor het kerstreces. Wat de PvdA betreft voldoet die basisbegroting aan de voorwaarde dat de lasten eerlijk gedeeld worden, diametraal dus aan de koopkrachteffecten van het Catshuisakkoord, en kiezen we voor maatregelen die de economie zo min mogelijk schaden. Een basisbegroting waarin bezuinigingen op passend onderwijs, sociale werkvoorziening, natuur, de eigen bijdrage in de GGZ en zo nog een aantal onverstandige en soms ronduit onfatsoenlijke maatregelen dus geen plaats meer hebben.
Twee weken geleden heeft de PvdA zulke plannen gepresenteerd die de lasten eerlijk verdelen, de samenleving versterken, maar ook het tekort in 2013 met 8 miljard terugbrengen. Daar willen we mee aan de slag. Wat ons betreft krijgt dit demissionaire kabinet dan ook de beperkte opdracht mee om in aanloop naar verkiezingen de begroting van 2013 in nauw overleg met de Kamer voor te bereiden.
De politieke crisis die door de inmiddels opgeblazen gedoogcoalitie is veroorzaakt, heeft Nederland in een ernstige situatie gebracht. De politiek heeft zich van haar slechtste kant laten zien.
Het wordt nu tijd dat de politiek zich van haar beste kant laat zien. De PvdA heeft de keuzes geschetst en de voorstellen gedaan waarmee we gezamenlijk uit deze impasse komen. We hopen dat we daarover vandaag stappen kunnen zetten. Om zo Nederland een nieuwe start te bezorgen.
Door te reageren stem je in met de huisregels PvdA.nl